Στρατηγικές διδασκαλίας για μαθητές που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής

yperkinitikotita1-e1358771380199Βασισμένο στο “Teaching Strategies for Students Who Need Extra Attention”
By: Outside the Box Teaching Ideas
Ελεύθερη μετάφραση, Άννα Παππά, δασκάλα, συγγραφέας

Η ελλειμματική προσοχή/υπερκινητικότητα Δ.Ε.Π.Υ. (Attention-Deficit Hyperactivity Disorder -ADHD) αποτελεί μία συστηματική συμπεριφορά του ατόμου που απαντάται συχνά κατά την παιδική ηλικία και ορίζεται από πληθώρα ειδικών ως διαταραχή, από μερικούς δε αναφέρεται και ως επιδημία, καθώς θεωρούν πως ως διαταραχή αφορά σεβαστό μέρος του παιδικού πληθυσμού. Εκδηλώνεται σε όλες τις εθνότητες, φυλετικές ομάδες και κοινωνικές τάξεις. Εμφανίζεται νωρίς στην αναπτυξιακή πορεία του ατόμου και επηρεάζει την ικανότητά του να συγκεντρώνεται σε αυτό που το βάζουν να κάνει.
Δεν πρόκειται για μια προσωρινή κατάσταση ή δυσκολία, αλλά αντανακλά έναν τρόπο λειτουργίας του ατόμου που τείνει να χαρακτηρίζεται ως «μη φυσιολογικός». Υπάρχει διαχωρισμός, βάσει κριτηρίων, ανάμεσα στα παιδιά που τους αποδίδεται η διαταραχή και στα υπόλοιπα που απλώς παρουσιάζουν όμοια συμπτώματα.
Η ADHAD επηρεάζει την ικανότητα του παιδιού να φέρει εις πέρας τις απαιτήσεις της συγκεκριμένης ηλικίας, όπως αυτές έχουν καθοριστεί από την πλειοψηφία των ψυχολόγων και των παιδιάτρων.
Στις ήπιες μορφές της, η «διαταραχή» υποχωρεί καθώς το παιδί μεγαλώνει και η συμπεριφορά του βελτιώνεται, φτάνοντας στο «φυσιολογικό» επίπεδο. Αυτό όμως δε συμβαίνει με τις σοβαρότερες μορφές της διαταραχής. Γενικά, πρόκειται για έναν τρόπο λειτουργίας του ατόμου που έχει την τάση να εμμένει στον χρόνο.
????????Ας το παραδεχτούμε, κάθε τάξη έχει έναν ίσως και περισσότερους μαθητές που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή. Τι χαρά θα ήταν να έχουμε μία τάξη γεμάτη με παιδιά πρόθυμα να μάθουν, υπερβολικά υπάκουα, αγγελούδια που δεν μπορούν να περιμένουν μέχρι να ξεκινήσετε το μάθημα. Όμως η πραγματική τάξη είναι ένα μείγμα από διαφορετικούς χαρακτήρες. Μερικά παιδιά θέλουν να μάθουν και μαθαίνουν εύκολα, άλλα αγωνίζονται να μάθουν και κάποια είναι αδύνατο να μείνουν καθιστά για περισσότερο από πέντε λεπτά. Τέλος είναι και μερικά που απλά βλέπουν το ρολόι.
Τι κάνετε για να καλύψετε τις ανάγκες όλων των μαθητών στην τάξη;
Στη συνέχεια παρατίθενται μερικές στρατηγικές διδασκαλίας που θα σας βοηθήσουν να αντεπεξέλθετε στις ανάγκες όλων των μαθητών σας. Απλά, ζητήστε τη βοήθεια και τη γνώμη ενός συναδέλφου. Ψάξτε για βοήθεια στο internet ή σε άλλες πηγές και όταν τη βρείτε χρησιμοποιήστε την. Διατηρήστε την υπομονή σας και την κατανόηση προς τα παιδιά. Μείνετε συμπονετικοί.
Προσπαθήστε να κάνετε κάτι που όλοι ξέρουμε ότι είναι πιο εύκολο στα λόγια παρά στην πράξη:
Παρακαλέστε έναν συνάδελφό σας να πάρει την τάξη σας για μία ή δύο ώρες και στη συνέχεια ζητήστε τη γνώμη του, να σας πει τις εντυπώσεις του. Αυτό μπορεί να σας φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο.

Να είστε σταθεροί στις προσδοκίες σας και να έχετε σαφείς κανόνες λειτουργίας. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για όλα τα παιδιά, μα πιο σημαντικό είναι για εκείνα που εμφανίζουν εικόνα ADHD ή άλλα προβλήματα συμπεριφοράς.

Να έχετε δομημένο πρόγραμμα λειτουργίας και να το κρατάτε σταθερό, κάθε μέρα. Να έχετε απλούς και σαφείς κανόνες. Για τους μαθητές που χρειάζεται να αγωνιστούν περισσότερο να έχετε μικρότερες απαιτήσεις. Θα τους δώσετε έτσι τη ευκαιρία να προσφέρουν και εκείνοι και να επιτύχουν.

Να επιβραβεύετε τους μαθητές που προσπαθούν. Όμως να μην ξεπερνάτε τα όρια ώστε να περιμένουν επιβράβευση για κάθε προσπάθεια. Αν οι μαθητές αποχτήσουν την τάση να περιμένουν ανταμοιβή για ό,τι κάνουν, το παιχνίδι έχει χαθεί γιατί η επιβράβευση θα έχει μετατραπεί σε παγίδα.

Δημιουργήστε καταστάσεις μάθησης που επιτρέπουν στους μαθητές να επιτύχουν. Λάβετε υπόψη ότι η επιτυχία δε βρίσκεται πάντα στον βαθμό 10. Επιτυχία για κάποιους μαθητές μπορεί να είναι ένα τέλειο 8 ή ακόμη και κάτι λιγότερο. Όταν ένα παιδί δοκιμάσει τη γεύση της επιτυχίας θα θέλει να την ζήσει περισσότερο και μετά ακόμη περισσότερο.

ADHD-Neurofeedback-Οι μαθητές με ADHD είναι μία πιο σύνθετη περίπτωση. Η διάγνωση γίνεται από έναν γιατρό. Οι γονείς μπορούν να έρθουν και να σας ρωτήσουν αν πιστεύετε ότι το παιδί τους πάσχει από αυτό το σύνδρομο. Μην κάνετε το λάθος. Θυμηθείτε ότι δεν είστε ειδικός και μόνο ένας ειδικός μπορεί να διαγνώσει και να εκτιμήσει την κατάσταση. Επίσης, να γνωρίζετε ότι υπάρχουν γονείς που μπορεί να αποκρύψουν, να παρερμηνεύσουν ή να υποτιμήσουν την ιατρική γνωμάτευση που αφορά σε ADHD, γι’ αυτό να είστε προσεκτικοί. Άλλοτε πάλι μπορεί να πάρετε μία φόρμα από τον γιατρό και να κληθείτε να την συμπληρώσετε, ώστε να τον βοηθήσετε στη διάγνωσή του. Να είστε προσεκτικοί και ειλικρινείς διότι έτσι θα βοηθήσετε καλύτερα το παιδί. Στην περίπτωση που ο γονέας επιστρέψει με μία διάγνωση για ADHD το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να εργαστείτε και με το παιδί και με τον γονέα. Μιλήστε και ακούστε τον μαθητή. Αν είναι σχετικά μεγάλης ηλικίας μπορεί να σας βοηθήσει και να σας δώσει να καταλάβετε τι τον βοηθάει να επικεντρωθεί και να συγκεντρωθεί.
Βοηθήστε τους μαθητές να οργανωθούν. Επειδή μερικοί μαθητές με ADHD γνωρίζουν ότι είναι ανοργάνωτοι, ζητούν από τους γονείς τους να σας βοηθήσουν να κατανοήσετε καλύτερα το πρόβλημά τους, ώστε να τους βοηθήσετε με τη σειρά σας. Αν οι μαθητές κινούνται από τάξη σε τάξη, μιλήστε με τους άλλους δασκάλους, σίγουρα θα βοηθηθείτε ώστε να βρείτε έναν τρόπο που θα λειτουργήσει καλά για όλους.
Να είστε δημιουργικοί κατά την ώρα της διδασκαλίας. Να μην είστε στατικοί, να μετακινήστε μέσα στην αίθουσα και να στέκεστε κοντά στον μαθητή που έχει το πρόβλημα. Μην κάθεστε για πολύ στην έδρα σας. Μετακινηθείτε ανάμεσα στους μαθητές ακόμη και όταν εκείνοι εργάζονται. Με τον τρόπο αυτό οι ADHD μαθητές σας δε θα διακόπτουν την εργασία τους, ούτε θα ενοχλούν τους διπλανούς τους και θα τελειώνουν την εργασία τους μέσα στα διαθέσιμα χρονικά όρια.
Χρησιμοποιήστε το δράμα κατά τη διδασκαλία διαβάζοντας με ποικίλες αποχρώσεις της φωνής σας και κάνοντας, παράλληλα, διάφορες κινήσεις.
Χρησιμοποιήστε κάθε μέσο. Επιτρέψτε στον μαθητή σας να έχει κάποια παράλληλη ασχολία. Να κρατάει, για παράδειγμα, ένα μικρό μπαλάκι στο χέρι ή λίγη πλαστελίνη που θα την μαλάσει ώστε να τον κρατήσει απασχολημένο από τη μία μεριά και ταυτόχρονα εστιασμένο επάνω σας. Κοιτάξτε τον στα μάτια, αποσπάστε τον από τις εμμονές του, εντάξτε τον στον καθημερινό σας αγώνα και θα δείτε ότι θα έχει αποτέλεσμα.
Προσπαθήστε να κατανοήσετε τους λόγους πίσω από τις συμπεριφορές των μαθητών σας. Υπάρχει κάτι πίσω από κάθε συμπεριφορά. Για ό,τι κάνει ο μαθητής υπάρχει κάτι που τον παρακινεί να το κάνει και αν το εντοπίσετε τότε είναι που κρατάτε το κλειδί. Είναι καθήκον του δασκάλου να προσπαθήσει να ανακαλύψει τι είναι αυτό που ενθαρρύνει τις διάφορες συμπεριφορικές εκδηλώσεις. Μήπως οι μαθητές αυτοί νιώθουν ανασφαλείς; Μήπως υπάρχουν προβλήματα στο σπίτι τους; Μήπως με όλα αυτά οι μαθητές επιδιώκουν, απλά, την προσοχή σας;
Κατανοήστε το επίπεδο ανάπτυξης του μαθητή. Μήπως είναι ανώριμος για την ηλικία του; Μήπως, πράγμα πολύ σπάνιο, είναι πολύ πιο ώριμος; Θέστε θετικούς στόχους. Αν το παιδί είναι ανώριμο δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει ότι η συμπεριφορά του δεν ταιριάζει στην ηλικία του. Και πάλι, αν πράγματι συμβαίνει αυτό, μπορείτε να βρείτε κάποια θετική του πτυχή ώστε να την αναδείξετε προς όφελος του παιδιού.
Προσδιορίστε τις πολιτισμικές διαφορές. Υπάρχουν πολιτισμικές διαφορές. Βεβαιωθείτε ότι γνωρίζετε καλά τον μαθητή σας. Ζούμε σε ένα «χωνευτήρι» και είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε ότι όλοι οι πολιτισμοί έχουν τις ίδιες προσδοκίες παρότι έχουν διαφορετικές αξίες.
ADHD-_b2Όλοι οι μαθητές μπορούν να μάθουν, απλά μερικοί μπορούν να μάθουν διαφορετικά. Το χρυσό ζητούμενο είναι να βρεθεί ο τρόπος που θα τους βοηθήσει να μάθουν. Η κατανόηση και η προσαρμογή του δασκάλου είναι το μαγικό κλειδί. Μερικοί μαθητές αδυνατούν να κατανοήσουν αφηρημένες έννοιες. Άλλοι έχουν περιορισμένο εύρος προσοχής. Και στις δύο περιπτώσεις εργάζονται πολύ αργά και παρουσιάζουν χαμηλά επιτεύγματα. Όχι σπάνια συγχέουν τις έννοιες καθώς ό,τι έχουν μάθει το περιφέρουν παντού ακόμη και εκεί που δεν ταιριάζει. Είναι φανερό ότι έχουν προβλήματα επεξεργασίας. Πώς μπορείτε να τους βοηθήσετε;
Χρησιμοποιήστε διαφορετικά στυλ μάθησης. Κάντε ευρεία χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών, του ήχου, της εικόνας. Κινήστε το ενδιαφέρον των μαθητών που χρειάζονται κάτι περισσότερο για να μάθουν, κάτι περισσότερο από το στόμα σας που μιλάει. Αναπροσαρμόστε τον τρόπο διδασκαλία σας. Καθώς η μάθηση προχωρά εσείς μη μένετε στατικοί, εισάγετε κάτι νέο. Αυτό και μόνο μπορεί να είναι μία πραγματική πρόκληση για ορισμένους μαθητές που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής.
Θέστε λογικούς στόχους και ελέγχετε την πρόοδο αυτών των μαθητών. Ο έλεγχος της προόδου θα σας επιτρέψει να δείτε αν εργάζεστε σωστά ή πρέπει να κάνετε κάτι ακόμα.
Για τους μαθητές αυτούς χρησιμοποιήστε την προφορική εξέταση. Είναι γνωστό ότι οι μαθητές με ADHD απεχθάνονται τη διαδικασία της εξέτασης. Μερικοί «παγώνουν» όταν έρθει η ώρα της εξέτασης. Ρωτάτε τους λίγα πράγματα κάθε φορά, αποφύγετε τις μακροσκελείς εξετάσεις ώστε να τους βοηθήσετε να ελαφρώσουν το άγχος της δοκιμασίας.
Δώστε τους ένα ήσυχο μέρος για να εργαστούν. Αυτό είναι δύσκολο βέβαια καθώς οι περισσότερες αίθουσες σφύζουν από ζωντάνια, αλλά μία μικρή γωνιά, ένα «ήσυχο σημείο» θα βοηθήσει κάποιους που δεν μπορούν να επικεντρωθούν με τον θόρυβο στ’ αυτιά τους.

Η διδασκαλία μαθητών με ειδικές ανάγκες
Ως τέτοιοι μαθητές χαρακτηρίζονται όσοι έχουν φτωχή ακουστική μνήμη, φτωχές δεξιότητες χειρογράφου, δυσκολία στη συνεργασία με άλλους, χαμηλή αυτοεκτίμηση, χαμηλές βαθμολογίες, θέματα συμπεριφοράς και ενδεχομένως αποδιοργάνωση προσωπικότητας.
Στη συνέχεια παρατίθενται μερικές οδηγίες που μπορείτε να ακολουθήσετε για να τους βοηθήσετε να πετύχουν.
Να είστε ευέλικτοι. Μη βασίζεστε μόνο στα βιβλία, χρησιμοποιήστε και άλλες, εξωτερικές, πηγές.
Να είστε δημιουργικοί στη διδασκαλία σας και να χρησιμοποιείτε κάθε μέσον και κάθε τρόπο ώστε να ξυπνήσετε το ενδιαφέρον και τις δημιουργικές δυνάμεις ενός τέτοιου μαθητή.
Να έχετε άμεση συνεργασία με τους γονείς του.
Οι μαθητές με ειδικές ανάγκες έχουν άμεση ανάγκη από ενθάρρυνση και κυρίως από έπαινο, που αφυπνίζει όλες τους τις θετικές ικανότητες.
Δώστε έμφαση στα βασικά σημεία του μαθήματος και όχι στις λεπτομέρειες. Τροποποιήστε τα μαθήματα προς όφελος ενός τέτοιου μαθητή.
Τροποποιήστε και τις απαιτήσεις σας. Αν ο συγκεκριμένος μαθητής καταφέρει να γράψει δώδεκα λέξεις ορθογραφίας όταν οι υπόλοιποι γράφουν είκοσι, αυτό να το θεωρήσετε αρκετό. Επιβραβεύστε τον και να είστε βέβαιοι ότι μέχρι το τέλος της χρονιάς θα γράφει και αυτός είκοσι ή κοντά στις είκοσι.

Διδασκαλία σε ταλαντούχους μαθητές

Ακούγεται παράδοξο αλλά ο ταλαντούχος μαθητής χρήζει ιδιαίτερης προσοχής.
Ο προικισμένος μαθητής έχει ένα υψηλό επίπεδο περιέργειας. Μπορεί να διατηρήσει έναν μεγάλο αριθμό πληροφοριών, να επικεντρωθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, να κατανοήσει σύνθετες έννοιες, να είναι καλά οργανωμένος και να παίρνει πολύ υψηλές βαθμολογίες σε κάθε μορφή αξιολόγησης. Ο προικισμένος μαθητής κατακλύζεται από ενθουσιασμό για μάθηση που δεν μπορεί να την βρει όταν οι υπόλοιποι μαθητές είναι στον μέσο όρο ή κάτω του μέσου όρου. Το πρόβλημα γίνεται οξύτερο όταν συνυπάρχουν δύο ταλαντούχοι μαθητές σε μία τέτοια αίθουσα. Τότε δε βρίσκουν καμία ικανοποίηση, βαριούνται και συνήθως αρχίζουν να παρεκτρέπονται.
Το κλειδί είναι να κρατηθούν απασχολημένοι και εδώ χρειάζονται οι στρατηγικές που μπορούν να κάνουν αυτή τη δουλειά.
Δώστε τους ηγετικούς ρόλους/μέντορα/βοηθού σας. Είναι τα τέλεια πρόσωπα για να εξηγήσουν το μάθημα.
Βάλτε τους μπροστά και επιτρέψτε στους υπόλοιπους να τους αμφισβητήσουν, να τους στριμώξουν. Εξ’ άλλου είναι κάτι που το επιδιώκουν. Το επιδιώκουν και οι δύο πλευρές. Ο μαθητής που μας προκαλεί, που μας εμποδίζει και που μας τρελαίνει είναι αυτός που θα μας διδάξει, που θα κάνει το καλύτερο μάθημα.

About Anna's Pappa blog

Διαχειρίστρια του Anna's Pappa blog. Το ιστολόγιο που θέλει να γίνει ένας τόπος συνάντησης παιδιών, δασκάλων και γονέων. Είμαι δασκάλα στο 18ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης και συγγραφέας παιδαγωγικών. Όλα τα χρόνια στην εκπαίδευση δίδαξα διαθεματικά και διεπιστημονικά. Πιστεύω μου είναι ότι όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να μάθουν πώς να μαθαίνουν και να αποκτούν δεξιότητες. Τα ευτυχισμένα παιδικά χρόνια διαρκούν μια ολόκληρη ζωή!!
This entry was posted in διαπολιτισμική εκπαίδευση-διαφορετικότητα- διαφοροποίηση στη μάθηση, εκπαιδευτικά άρθρα and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s