Η Παιδική Παχυσαρκία. Σύνδρομο ευμάρειας, φτώχειας ή γονικού λάθους; Παγκόσμια ημέρα κατά της παχυσαρκίας

Άννα Παππά
δασκάλα-συγγραφέας

Pablo Picasso, Motherhood (1965).resizedΓια χιλιάδες χρόνια οι μητέρες θήλαζαν τα παιδιά τους, που μεγάλωναν φυσιολογικά και γίνονταν κυνηγοί, πολεμιστές, αγρότες, κτηνοτρόφοι, τεχνίτες, ψαράδες.
Στη μοντέρνα εποχή μας τα θηλάζει το μπιμπερό που προσπαθεί να αντικαταστήσει τον μητρικό μαστό και που είναι γεμάτο με ένα υγρό που προσπαθεί να μιμηθεί το μητρικό γάλα.
Το ψυχρό θήλαστρο, η πιπίλα, φτιαγμένη από σιλικόνη είναι το πρώτο πράγμα που βάζει το νεογέννητο στο στόμα του. Η σιλικόνη θα το ακολουθεί σε όλη του τη ζωή.
Η πρώτη του γουλιά παρασκευάσθηκε σε μία ανοξείδωτη δεξαμενή, κάποιου εργοστασίου, πολύ μακριά. Περιέχει, σε αντίθεση με το μητρικό γάλα, συστατικά γάλατος, ζάχαρη, αλάτι και πολλές θερμίδες.Το νεογνό μεγαλώνει χωρίς να αισθάνεται τη ζεστασιά της μητρικής θηλής, χωρίς ν’ ακούει και να νιώθει τον σφυγμό, την ανάσα και τον ζεστό κόρφο της μάνας του. Είναι λοιπόν φανερό ότι η ζωή του άρχισε με λάθος τρόπο, που δεν έχει καμία σχέση με ό,τι είναι αποτυπωμένο στις μνήμες των κυττάρων του.
Αλλά και αργότερα, στη νηπιακή ηλικία το λάθος συνεχίζεται. Η διατροφή του παιδιού γίνεται όλο και χειρότερη.
Οι σύγχρονες συνθήκες ζωής, που θέλουν εργαζόμενους και τους δύο γονείς επηρέασαν ακόμη περισσότερο την φυσική διατροφή του παιδιού, όπως αυτή εξελίχτηκε παράλληλα με την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που η παχυσαρκία εμφανίστηκε μετά την λήξη του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, όταν η ειρήνη και η βιομηχανική ανάπτυξη που ακολούθησε άλλαξε, μέσα σε λίγα χρόνια, την καθημερινότητα του ανθρώπου. Συνεπώς η σημερινή παχύσαρκη γενιά είναι η τρίτη παχύσαρκη γενιά και είναι η χειρότερη γιατί κληρονόμησε τις συνήθειες των γονέων και των παππούδων της.
Συμβαίνει, κατά κανόνα, οι παχύσαρκοι γονείς να έχουν παχύσαρκα παιδιά. Ο λόγος είναι ευνόητος. Όχι σπάνια, οι γονείς αυτοί αφυπνίζονται, βλέπουν την πραγματικότητα και «δεν θέλουν το παιδί τους να πάθει τα ίδια».
Δεν τους ανησυχεί το δικό τους βάρος. Τους ανησυχεί το βάρος των παιδιών τους.
Απευθύνονται λοιπόν στους ειδικούς, αρχίζει μια οικογενειακή κινητοποίηση. Όλοι περικυκλώνουν το παιδί με πιεστικά δεσμά προσδοκιών. Ξεκινά το δύστυχο ένα πρόγραμμα αδυνατίσματος με τροφές που ορίζει η δίαιτα και που η οικογένεια δεν έχει ξαναδεί στο τραπέζι της. Το παιδί υποχρεώνεται να τρώει αυτό, αυτό, αυτό και τίποτε άλλο, την ώρα που οι υπόλοιποι δίπλα του τρώνε ό,τι έτρωγαν ανέκαθεν, λουκάνικα τηγανητά και τούρτες.
Οι γονείς που δημιούργησαν το πρόβλημα τώρα αντί να το λύσουν το περιπλέκουν περισσότερο. Αισθάνεται το παιδί τιμωρημένο χωρίς να φταίει. Μέχρι προχθές άκουγε τις παροτρύνσεις της μαμάς, «να το φας όλο, να γίνεις δυνατός». Σήμερα αντιμετωπίζει τις επικρίσεις, τις ειρωνείες και τα σχόλια όλων, ακόμη και της μαμάς. Κανείς λοιπόν δεν το αγαπά, όλοι του επιτίθενται, το προσβάλουν και δεν μπορεί να ξεχωρίσει ποιος είναι ειλικρινής μαζί του και ποιος όχι. Μέχρι προχθές όλοι του έκαναν όλα τα χατίρια και σήμερα όλοι του τα χαλούν. Ο μόνος που δεν του τα χαλάει είναι το φαγητό. Εκεί βρίσκει παρηγοριά. Το πρόβλημα ανακυκλώνεται χωρίς να έχει τέλος!
Το αποτέλεσμα είναι βέβαια γνωστό. Το παιδάκι μεγαλώνει πλέον με την πεποίθηση ότι δεν πρόκειται ν’ αδυνατίσει ποτέ, «γιατί φταίει ο οργανισμός του» ή γιατί δεν υπάρχει μέθοδος. Αγνοεί ότι παχαίνει γιατί δεν σιτίζεται σωστά. Αγνοεί ότι ζει λανθασμένα. Ως έφηβος και ως ενήλικας συχνά θα λέει ότι «τον παχαίνει ακόμη και το νερό». Όταν θα μάθει την αλήθεια θα είναι πολύ αργά, γιατί θα βρίσκεται από τη άλλη μεριά του φράχτη και το πιθανότερο είναι να μην μπορέσει να πηδήξει ποτέ από δω. Θα μείνει εκεί ζώντας μέσα στην απόρριψη.
Ξέρετε γιατί συνέβη αυτό; Συνέβη γιατί δεν ήξεραν το αυτονόητο. Γιατί δεν το διδάχτηκαν στο σπίτι τους όταν ήταν παιδιά. Συνέβη γιατί βασίστηκαν στις διατροφικές γνώσεις (που, ενδεχομένως, ήταν ορθές) κάποιων άλλων. Γιατί ό,τι έτρωγαν, το έτρωγαν ακολουθώντας συνταγή ειδικού, που νόμιζαν ότι είχε προσωρινή ισχύ, δηλαδή μέχρι να χάσουν το περιττό βάρος. Το έκαναν γιατί δεν είχαν προσωπική γνώση του σωστού, που δεν είναι μία προσωρινή κατάσταση, υπό την καθοδήγηση κάποιου άλλου, αλλά μία απόλυτα προσωπική προσπάθεια, με βιωματικά χαρακτηριστικά, που διαρκεί μία ολόκληρη ζωή.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Αυτά συμβαίνουν, λίγο ή πολύ, μέσα σε κάθε ελληνικό σπίτι. Οι Έλληνες θεωρούνται από τους πλέον παχύσαρκους λαούς στον κόσμο. Η ειρωνεία είναι ότι οι Έλληνες παράγουν τα καλύτερα φρούτα, τα καλύτερα κηπευτικά και τα καλύτερα ψάρια στον κόσμο. Η ειρωνεία επίσης είναι ότι η παραδοσιακή ελληνική κουζίνα θεωρείται από τις πιο υγιεινές κουζίνες. Γιατί λοιπόν ως λαός είμαστε παχύσαρκοι;
Γιατί τα ελληνόπουλα είναι ανάμεσα στα παχύτερα παιδιά του πλανήτη;
Ένας λόγος είναι η πληθώρα των τροφών και η ευκολία απόκτησης της τροφής και ο άλλος είναι η λανθασμένη έκφραση της αγάπης προς τα παιδιά. Όσο πιο πολύ τα ταΐζουμε τόσο πιο πολύ θέλουμε να δείξουμε ότι τα αγαπάμε.
Αν και οι αριθμοί είναι κουραστικοί θα σας παραθέσω μερικά νούμερα για να κατανοήσετε το μέγεθος του προβλήματος.Οι υπέρβαροι με Δείκτη Μάζας Σώματος από 25 έως 30. Στην κατηγορία αυτή ανήκει το 72,2% των ανδρών και το 69,8% των γυναικών. Δηλαδή τα τρία τέταρτα του πληθυσμού.
Με βάση τις στατιστικές οι Έλληνες βρίσκονται ελάχιστα πίσω από τους Αμερικανούς, που είναι πρώτοι, ακολουθώντας τους από κοντά.Και επειδή η τάση είναι αυξητική, χρονικά, δεν απέχουμε πολύ να πάρουμε την πρωτιά, να γίνουμε ο πλέον παχύσαρκος λαός της γης. Η ημερομηνία που θα κατακτήσουμε μία ακόμη αρνητική πρωτιά δεν είναι μακριά. Η ημερομηνία που το «Ωραίος ως Έλλην» θα αντικατασταθεί από το «Χοντρός ως Έλλην» ζυγώνει.

Ποιος όμως ενοχοποιείται για το κατάντημα αυτό; Το παιδί, ο γονέας ή μήπως κάποιος άλλος έξω από το σπίτι, …η «πολιτεία!» όπως πολύ απερίσκεπτα λέμε για να αποποιηθούμε τις δικές μας ευθύνες;
Η ευθύνη για την παιδική παχυσαρκία που είναι ο πρόδρομος της παχυσαρκίας των ενηλίκων, είναι καθαρά δημιούργημα των γονέων και των λοιπών ενηλίκων που έχουν συγγενική σχέση με το παιδί. Το οξύμωρο είναι ότι τόσο οι γονείς όσο και οι παππούδες γνωρίζουν πλέον καλά ότι η παχυσαρκία είναι ασθένεια που απειλεί τη ζωή, που δυσχεραίνει την καθημερινότητα, και που κάνει τους έφηβους, ακόμη και τα παιδιά, να κατακλύζονται από συμπλέγματα κατωτερότητας.
Η τηλεόραση και οι διαφημίσεις προβάλλουν και προωθούν πρότυπα ομορφιάς που δεν έχουν καμία σχέση με το μέσο ελληνόπουλο και δυστυχώς καθημερινά το πληγώνουν, αν τυχαίνει το βάρος του είναι αυξημένο, πράγμα που είναι συνηθισμένο.

Το σχολείο θέλοντας να συμβάλλει, με τη σειρά του, στην πρόληψη της παιδικής παχυσαρκίας έχει τις δικές του προβλέψεις που είναι η ένταξη προγραμμάτων αγωγής υγείας στην διδακτέα ύλη. Όμως τα αποτελέσματα είναι αποθαρρυντικά. Εκπονούνται σχετικά προγράμματα σε κάθε σχολείο, σε κάθε τάξη. Εκπονούνται projects – σχέδια εργασίας, μερικά όντως πολύ ευφάνταστα, πλην όμως με το γνωστό αποτέλεσμα: δηλαδή χωρίς αποτέλεσμα. Τα παιδιά όντως συμμετέχουν, προσφέρουν, ενδιαφέρονται. Δείχνουν ακόμη και ενθουσιασμό. Αποκτούν γνώσεις που όμως τους είναι προσωρινές έως άχρηστες. Βγαίνοντας από την τάξη τίποτε δε θα εφαρμόσουν στο επόμενο κιόλας λεπτό. Τίποτε δεν ανακαλούν. Ό,τι έμαθαν θα μείνει κλειστό για πάντα στα αζήτητα του εγκεφάλου τους και θα αποξεραίνεται σαν το λουλούδι μέσα στην παλιά εφημερίδα, ώσπου να διαλυθεί.
Τα προγράμματα δεν φέρνουν καμία αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες του παιδιού, διότι η λανθασμένη κυριαρχία της οικογένειας είναι ισχυρότερη από την κυριαρχία του σχολείου.
Έτσι λοιπόν, ό,τι διδάσκεται στο σχολείο και αφορά στην ορθολογισμένη διατροφή μένει μέσα στο σχολείο σαν να είναι κάτι που δεν αφορά την καθημερινότητα του παιδιού. Εφόσον στο σπίτι γίνεται «αυτό», αυτό είναι το σωστό στη συνείδηση του παιδιού, που δεν μπορεί να προβλέψει τις συνέπειες.
Προγράμματα με βιωματικά εργαστήρια με γονείς και παιδιά, ενεργή συμμετοχή της οικογένειας στα προγράμματα αγωγής υγείας, ίσως χτίσουν γέφυρες στις επιρροές και αντιμετωπισθεί πια το μεγάλο πρόβλημα.

Το εμπόριο τροφίμων, προκειμένου να αυξήσει τα κέρδη του δεν έχει κανέναν δισταγμό να πουλήσει τρόφιμα που προορίζονται για καταναλωτές και όχι για ανθρώπους. Έτσι μέσα σε φανταχτερές συσκευασίες έβαλε διάφορα αναλώσιμα, πλημμυρισμένα με συντηρητικά και τεχνητές χρωστικές και τα ονόμασε τροφές. Οι διαφημίσεις προτείνουν μεταποιημένες τροφές ως υγιεινές και πείθουν τον καταναλωτή (προσέξτε την έκφραση: τον καταναλωτή) να τα αγοράσει. Στα μάτια και στα αυτιά του παιδιού ό,τι λέει και ό,τι δείχνει η τηλεόραση είναι σωστό. Σωστό είναι και για τους γονείς του, που και αυτοί ήταν κάποτε «παιδιά της τηλεόρασης».
Από το 1980 μέχρι σήμερα, η κατανάλωση ταχυτροφών έχει τετραπλασιαστεί. Παράλληλα έχει διπλασιαστεί η παιδική παχυσαρκία, η εμφάνιση αυξημένης χοληστερόλης, η παιδική υπέρταση και ο παιδικός διαβήτης. Εμφανίστηκαν δηλαδή στα παιδιά ασθένειες, που μερικές δεκαετίες πριν είχαν μόνο οι παππούδες τους.
Το απογοητευτικό είναι ότι σε όλα αυτά τα χρόνια το σχολείο έκανε κάθε προσπάθεια να μετριάσει το πρόβλημα.

Τώρα, ως χώρα βιώνουμε μία απερίγραπτη οικονομική κρίση, που επηρέασε τη διατροφή των πολιτών, με κύριο θύμα, πάλι τα παιδιά. Οι πρόσφατες στατιστικές είναι απογοητευτικές.
Το υψηλότερο ποσοστό παιδικής παχυσαρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατέχει η Ελλάδα, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του ευρωπαϊκού τμήματος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τα οποία δημοσιεύθηκαν στις αρχές Σεπτεμβρίου. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι, όσο μειώνεται το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα, τόσο αυξάνει το ποσοστό της παιδικής παχυσαρκίας.
Πρόσφατη μελέτη της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, που αφορά στα παιδιά, κατέγραψε το ποσοστό παχυσαρκίας και σωματικού βάρους πάνω από το φυσιολογικό, σε παιδιά 6-9 ετών, σε 16 ευρωπαϊκές χώρες περιλαμβανομένης και της Ελλάδας.
Από την επεξεργασία των δεδομένων προέκυψε ότι, το 48,9% των αγοριών και το 44,8% των κοριτσιών της β΄ δημοτικού έχει βάρος πάνω από το φυσιολογικό, ποσοστό υψηλότερο από το σύνολο των 16 χωρών που συμμετείχαν στην στατιστική έρευνα.
Συγκεκριμένα, στα αγόρια της β΄ Δημοτικού το μέσο βάρος ήταν 29,5 κιλά, από τα υψηλότερα στην Ευρώπη σύμφωνα με τα κριτήρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Αντίστοιχα, στα κορίτσια και πάλι η Ελλάδα κατέχει αρνητική πρωτιά, με μέσο βάρος τα 29,1 κιλά.
Επίσης, το 57,2% των αγοριών και το 50,0% των κοριτσιών της δ΄ Δημοτικού είχε βάρος πάνω από το φυσιολογικό. Πρόκειται για τα υψηλότερα νούμερα στο πίνακα των 16 χωρών της μελέτης.
Παράλληλα, τα κορίτσια της δ΄ Δημοτικού είχαν μέσο βάρος 37,6 κιλά, και ποσοστό παχυσαρκίας 20,8%, και πάλι τα υψηλότερα στο σύνολο των χωρών.
Συνεπώς είναι ξεκάθαρο ότι η οικονομική κρίση «πυροδοτεί» την παιδική παχυσαρκία.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι για πρώτη φορά αποτυπώνεται σε μελέτη, η επίπτωση της οικονομικής κρίσης στην υγεία της οικογένειας. Διαπίστωσε επίσης ότι όσο πιο φτωχή είναι μία οικογένεια, τόσο πιο παχύσαρκα είναι τα παιδιά της.
«Η εξαετής οικονομική κρίση που βιώνει η Ελλάδα και η φθηνή θερμιδογόνος διατροφή φαίνεται ότι οδηγούν σε αύξηση του σωματικού βάρους πάνω από το φυσιολογικό, όχι μόνο στα παιδιά, αλλά και στους εφήβους και τους ενήλικες, με αποτέλεσμα να τίθεται σε αυξημένο κίνδυνο η υγεία του ελληνικού πληθυσμού», σχολιάζει Γεώργιος Βαλσαμάκης, ενδοκρινολόγος, μέλος της ομάδας που έκανε την έρευνα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει χαρακτηρίσει την παιδική παχυσαρκία ως «νόσο» διότι συνδέεται με πολλούς παράγοντες κινδύνου και νοσηρότητας.
Λέει λοιπόν ο ΠΟΥ:
«Είναι γνωστό ότι, τα παχύσαρκα άτομα ζουν 6-7 χρόνια λιγότερο από τον γενικό πληθυσμό, έχουν μειωμένη ποιότητα ζωής και αρκετούς περιορισμούς σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο. Η παιδική παχυσαρκία ειδικότερα, παραμένει μείζονα απειλή τόσο για την ατομική, όσο και για τη δημόσια υγεία, αφού σχετίζεται με πληθώρα σωματικών και ψυχολογικών διαταραχών που εμφανίζονται στην παιδική ηλικία και διατηρούνται και στην ενήλικο ζωή».
Πολυάριθμες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι, το 9-13% των υπέρβαρων παιδιών έχουν αυξημένη αρτηριακή πίεση, όπως επίσης και το 30% των παχύσαρκων. Τα παιδιά με αυξημένο σωματικό βάρος πάσχουν όπως ήδη είπαμε από αυξημένη χοληστερόλη, μερικά έχουν ήδη σακχαρώδη διαβήτη και το 25% από αυτά θα εμφανίσει σακχαρώδη διαβήτη στην ενήλικη ζωή. Πράγμα που σύμφωνα με τους ειδικούς σημαίνει ότι, το 65% των παχύσαρκων παιδιών, 5-10 ετών, έχει ήδη τουλάχιστον έναν από τους κύριους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, το 30% των παχύσαρκων παιδιών και εφήβων πάσχει από μεταβολικό σύνδρομο, και το 33% εκδηλώνει αποφρακτική άπνοια ύπνου.
Τέλος, το 57% των παχύσαρκων κοριτσιών και το 35% των παχύσαρκων αγοριών εμφανίζει σημαντική ψυχολογική επιβάρυνση λόγω της εικόνας του σώματος τους και του κοινωνικού στίγματος που συνοδεύει την παχυσαρκία.
Το πρόβλημα της παχυσαρκία στην Ελλάδα είναι τόσο επικίνδυνο, ώστε
Η Ελληνική Ιατρική Εταιρεία Παχυσαρκίας χτύπησε τον κώδωνα του κινδύνου. Δε σταμάτησε όμως εκεί. Έχοντας εξασφαλίσει σχετική χρηματοδότηση σχεδιάζει σύντομα να υλοποιήσει πρόγραμμα δωρεάν κλινικο-εργαστηριακού ελέγχου του ελληνικού πληθυσμού, με έμφαση στα παιδιά, με στόχο την πρόληψη και αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.
Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα αρχικά θα υλοποιηθεί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη (και αργότερα σε άλλες μεγάλες πόλεις), όπου οι πολίτες θα μπορούν να κάνουν δωρεάν ιατρικές εξετάσεις για την παχυσαρκία σε συνεργαζόμενα διαγνωστικά κέντρα.
Σκοπός του προγράμματος είναι να εντοπιστεί εγκαίρως η πιθανή επιρρέπεια παιδιών στην παχυσαρκία, ώστε να σχεδιαστούν ανάλογα μέτρα παρέμβασης.

Οι γονείς όμως δεν πρέπει να επαφίενται στα διάφορα προγράμματα, διότι αυτά απλώς θα αναδείξουν το πρόβλημα, δεν θα το θεραπεύσουν. Αυτό που θα το θεραπεύσει είναι η έκφραση αληθινής αγάπης προς τα παιδιά τους, η οποία δεν εκφράζεται με την πολυφαγία των παιδιών τους αλλά με την λιγότερη και σωστότερη τροφή. Γιατί τελικά η πολυφαγία μόνον έκφραση αγάπης δεν είναι.
Συνήθειες που δεν έχουν την απαρχή τους την οικογένεια δεν πρόκειται να γίνουν ποτέ μα ποτέ βιωματικές. All begin at home. Όλα ξεκινούν από το σπίτι.

Κάνε κλικ για να παρακολουθήσεις την  ταινία  από την Εκπαιδευτική Τηλεόραση, που  προσεγγίζει το πρόβλημα της παιδικής παχυσαρκίας στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία.

Το βίντεο που σοκάρει

Ρίξε το βάρος στο παιδί

About Anna's Pappa blog

Διαχειρίστρια του Anna's Pappa blog. Το ιστολόγιο που θέλει να γίνει ένας τόπος συνάντησης παιδιών, δασκάλων και γονέων. Είμαι δασκάλα στο 18ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης και συγγραφέας παιδαγωγικών. Όλα τα χρόνια στην εκπαίδευση δίδαξα διαθεματικά και διεπιστημονικά. Πιστεύω μου είναι ότι όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να μάθουν πώς να μαθαίνουν και να αποκτούν δεξιότητες. Τα ευτυχισμένα παιδικά χρόνια διαρκούν μια ολόκληρη ζωή!!
This entry was posted in παγκόσμιες ημέρες - εβδομάδες, εκπαιδευτικά άρθρα, ντοκιμαντέρ - ταινίες μικρού μήκους and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s