Ο Άγιος που όλοι περιμένουμε

images (1)Πρωτοχρονιά δε σημαίνει μόνο αλλαγή του χρόνου, της δεκαετίας, του αιώνα ή της χιλιετίας. Για πολλούς από μας, μικρούς και μεγάλους σημαίνει και δώρα. Αυτά που ίσως μας φέρει με τρόπο μαγικό ο καλός μας άγιος. Ο Αϊ-Βασίλης. Αλήθεια ποιος δεν έχει ξενυχτήσει περιμένοντας τον να φανεί μέσα στη νύχτα! Πόσοι τον έχουν παρακαλέσει, του έχουν στείλει γράμματα, τον επικαλούνται στις μικρές και μεγάλες επιθυμίες τους! Κι αυτός ακούραστος και χαμογελαστός προσπαθεί να μην απογοητεύσει κανέναν.

Για τους Ορθόδοξους χριστιανούς ο Άγιος Βασίλης είναι ο Μέγας Βασίλειος, ο οποίος έζησε στη Νεοκαισάρεια που αφιέρωσε σχεδόν όλη του τη ζωή στη βοήθεια προς τον συνάνθρωπο και που θεωρείται στη παγκόσμια ιστορία ως ο εμπνευστής αλλά και πρώτος δημιουργός της οργανωμένης φιλανθρωπίας. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Μέγας Βασίλειος ήταν ψηλόλιγνος, με μαύρα μάτια και γένια. Ακόμη και ο Άγιος Νικόλαος στην Ορθόδοξη παράδοση αγιογραφείται ως ισχνός ασπρογένης γέροντας.Στη Δύση το πρόσωπο του Αγίου Βασιλείου έχει ταυτιστεί με την ιστορία του Αγίου Νικολάου που φημιζόταν για τη γενναιοδωρία του. Στην ιστορία του Αγίου Νικολάου οι βόρειοι λαοί έχουν προσθέσει στοιχεία των δικών τους παραδόσεων μια κουλτούρα που τον συνοδεύει μέχρι και σήμερα.
Ο καθηγητής της Λαογραφίας Δημήτρης Λουκάτος στο βιβλίο του «Χριστουγεννιάτικα και των γιορτών» γράφει ότι ο δικός μας άγιος Βασίλης «ήταν ένας καθαρά πρωτοχρονιάτικος άγιος, κάτι ανάμεσα στον πραγματικό Ιεράρχη της Καισάρειας και σ’ ένα πρόσωπο συμβολικό του Ελληνισμού, που ξεκινούσε από τα βάθη της ελληνικής Ασίας, κι έφτανε την ίδια μέρα σ’ όλα τα πλάτη, από τον Πόντο ώς την Επτάνησο κι από την Ήπειρο ώς την Κύπρο.
Ξεκινούσε σαν μεσαιωνικός πεζοπόρος, αμέσως ύστερ’ από τα Χριστούγεννα, με το ραβδί στο χέρι, και περνούσε απ’ τους διάφορους τόπους, καλόβολος πάντα και κουβεντιαστής με όσους συναντούσε» . Και συνεχίζει ο Καθηγητής: «Δεν κρατούσε κοφίνι στην πλάτη του ούτε σακκί φορτωμένο με δώρα. Εκείνο που έφερνε στους ανθρώπους ήταν περισσότερο συμβολικό: η καλή τύχη ιδιαίτερα κι η ιερατική ευλογία του.
Το μόνο κάπως συγκεκριμένο ήταν το μαγικό ραβδί του, απ’ όπου με θαυμαστόν τρόπο βλάσταιναν ή ζωντάνευαν κλαδιά και πέρδικες, σύμβολα των αντίστοιχων δώρων, που θα μπορούσε να μοιράσει στους ευνοουμένους του». Και συνεχίζει ο Καθηγητής: “Δεν έφερνε τίποτα ο άγιος Βασίλης. Αντίθετα λές και ζητούσαν την ευλογία του, με το να μοιράζουν από δική τους πρόθεση οι άνθρωποι δώρα και λεφτά”, δηλαδή “γονείς και συγγενείς έδιναν στα παιδιά τους μπουναμάδες ή και μεταξύ τους τα δώρα»” (ένθ. ανωτ., σελ. 121). Γενικά στην δική μας παράδοση ο Αϊ-Βασίλης ήταν «μικρασιάτης, μελαχρινός, αδύνατος, γελαστός, με μαύρα γένια και καμαρωτά φρύδια. Ντυμένος σαν βυζαντινός πεζοπόρος, με σκουφί και πέδιλα, στο χέρι του κρατούσε ένα ραβδί» (Σπύρος Δημητρέλης). Η πατρίδα του ανατολικού Αϊ-Βασίλη είναι η Μικρά Ασία, και είναι γραμματισμένος, κατάγεται από την Καισάρεια και « βαστάει κόλλα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι» και προσφέρει ως δώρο « τή σταθερή και διαχρονική χαρά της γνώσης» .

«Άγιος Βασίλης έρχεται από την Καισαρεία…»
Πατρίδα του θεωρείται η Καισάρεια της Καππαδοκίας, πόλη της σημερινής κεντρικής Τουρκίας. Στα χρόνια του Μεγάλου Βασιλείου, η Καππαδοκία ήταν τμήμα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, πλούσια και με μεγάλη πνευματική ακτινοβολία. Τα ηφαίστεια της περιοχής και οι διαβρωτικές δυνάμεις της φύσης, όπως ο αέρας, οι βροχές και τα υπόγεια νερά, έκαναν με τη δραστηριότητα τους το τοπίο της Καππαδοκίας μοναδικό, σχηματίζοντας τεράστιους πέτρινους κώνους. Γεννήθηκε το 330 μ.Χ. από οικογένεια αγαπημένη και εύπορη. Ο πατέρας του, Βασίλειος κι αυτός, ήταν δάσκαλος ρητορικής, ενώ η μητέρα του Εμμέλεια ήταν γνωστή για τη μόρφωση, την καλοσύνη και τη βαθιά πίστη της. Έτσι ο Βασίλειος και τα οχτώ αδέλφια του ανατράφηκαν με οδηγό την αγάπη και την αλληλεγγύη για τον άνθρωπο.
Μαθαίνει τα πρώτα του γράμματα κοντά στους γονείς και στη γιαγιά του Μακρίνα και συνεχίζει τις σπουδές του στην Κωνσταντινούπολη. Από εκει έρχεται στην Αθήνα για να φοιτήσει στη φημισμένη Φιλοσοφική σχολή. Γρήγορα ο Βασίλειος ξεχωρίζει, όχι μόνο για τις ικανότητες του στις σπουδές, αλλά κυρίως για τον πράο, γαλήνιο και σοφό χαρακτήρα του. Σπουδάζει Γεωμετρία, Ιατρική, Ρητορική… μα τον συναρπάζει η Φιλοσοφία. Μελετά τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, τους οποίους θαυμάζει αλλά και κρίνει.
Έπειτα από δέκα χρόνια, γυρίζει για λίγο καιρό στην πατρίδα του και μετά ξεκινά ένα μεγάλο ταξίδι. Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτο… Εκείνη την εποχή, η χριστιανική εκκλησία κλυδωνίζεται από θεολογικές διαφωνίες και αιρέσεις. Ο Βασίλειος, απογοητευμένος θα ασπαστεί το μοναχικό βίο. Σ’ ένα ήρεμο τόπο, προσεύχεται, μελετά, καλλιεργεί τη γη. Μα σε λίγο καιρό επιστρέφει στην Καισαρεία ως κληρικός. Διάκονος αρχικά και αργότερα επίσκοπος.

Ένα επίκαιρο κοινωνικό έργο
Εκεί γίνεται ολοφάνερο, πως ενώ ζούσε μακριά απ’ το κόσμο, στην ουσία ήταν πολύ κοντά στο λαό. Και ξεκινά ένα τεράστιο κοινωνικό έργο που θα μείνει στην ιστορία γνωστό ως Βασιλειάδα. Οργανώνει σχολεία και νοσοκομεία, φροντίζει και στηρίζει τους φτωχούς υλικά και ηθικά και τους υπερασπίζεται ακόμα και αν είναι να τα βάλει με πλούσιους και ισχυρούς. Πιστεύει στην απόλυτη ισότητα όλων των ανθρώπων, θεωρεί την παιδεία και την υγεία υπέρτατα αγαθά. Γράφει γι’ αυτά με τρόπο αριστουργηματικό, αλλά και αγωνίζεται να τα προσφέρει στο λαό, μέχρι το τέλος της ζωής του, την 1η Ιανουαρίου του 379 μ.Χ. Ο φτωχός λαός της Καισαρείας αναγνώρισε στο πρόσωπο του τον εκφραστή και τον αγωνιστή του ονείρου για μια καλύτερη και δικαιότερη κοινωνία. Τον εκτίμησε και τον αγάπησε τόσο, ώστε τον χαρακτήρισε Μέγα.

Μια λαϊκή παράδοση για τη βασιλόπιτα
Κάποτε στην Καππαδοκία, ένας σκληρός έπαρχος πήγε να εισπράξει υπέρογκους φόρους απ’ το λαό. Επίσκοπος τότε ήταν ο άγιος Βασίλειος, και ο λαός ζήτησε τη βοήθεια του. Αυτός τους συμβούλεψε να μαζέψουν ό,τι πολυτιμότερο είχαν και να του τα δώσουν. Έπεισε όμως τον έπαρχο να φύγει χωρίς να πάρει τίποτα. Πώς θα γινόταν όμως η επιστροφή αφού δε γνώριζαν ποιος είχε δώσει τι; Με συμβουλή του αγίου ετοιμάστηκαν μικρές πίτες που η καθεμία είχε μέσα και από κάτι πολύτιμο. Όταν έγινε τυχαία η διανομή, διαπιστώθηκε πως ο καθένας πήρε πίσω αυτό που έδωσε με ένα τρόπο μαγικό. Από τότε, κάθε χρόνο στη γιορτή του αγίου την Πρωτοχρονιά, φτιάχνουμε τη βασιλόπιτα σε ανάμνηση του θαυμαστού περιστατικού.

πηγή: η ανάρτηση βασίστηκε σε άρθρο της Μαρίας Καζάντη στην εφημερίδα «ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ»

About Anna's Pappa blog

Διαχειρίστρια του Anna's Pappa blog. Το ιστολόγιο που θέλει να γίνει ένας τόπος συνάντησης παιδιών, δασκάλων και γονέων. Είμαι δασκάλα στο 18ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης και συγγραφέας παιδαγωγικών. Όλα τα χρόνια στην εκπαίδευση δίδαξα διαθεματικά και διεπιστημονικά. Πιστεύω μου είναι ότι όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να μάθουν πώς να μαθαίνουν και να αποκτούν δεξιότητες. Τα ευτυχισμένα παιδικά χρόνια διαρκούν μια ολόκληρη ζωή!!
This entry was posted in Χριστούγεννα and tagged , . Bookmark the permalink.

Μία απάντηση στο Ο Άγιος που όλοι περιμένουμε

  1. Ο/Η Ζωή Μεταλλίδου λέει:

    Πολλές φορές χρειάστηκε να εξηγήσω ποιος είναι ο Άγιος Βασίλης με
    τα κόκκινα ρούχα και ποιος ο Άγιος Βασίλειος. Κι αυτό επειδή τα παιδιά
    ρωτούν αν υπάρχει ο Άγιος Βασίλης.
    Ο Άγιος Βασίλης με τα κόκκινα ρούχα ήταν υπαρκτό πρόσωπο, όμως τα ρούχα του
    ήταν μπλε. Κοκκινοφορέθηκε, και έκτοτε παρέμεινε έτσι, για μια διαφήμιση
    της Coca Cola. Ο κύριος αυτός καλείται Santa Claus ή Saint Nicholas στις
    αγγλόφωνες χώρες.Όταν ζούσε ήταν ένα αξιαγάπητο πρόσωπο, το οποίο μαζί με
    τη σύζυγό του εξασφάλιζε και μοίραζε παιχνίδια στα παιδιά του χωριού του
    και των γύρω περιοχών. Η καθολική εκκλησία ίσως τον αναγνώρισε ως άγιο.
    Ποιοι ταύτισαν το Μέγα Βασίλειο ή τον Άγιο Βασίλη της λαϊκής
    ρήσης και παράδοσης με τον Santa Claus; Δε γνωρίζω! Πιθανώς η συνείδηση του
    κόσμου ή ακόμα πιθανότερα κάποια εταιρία πώλησης παιχνιδιών που ήθελε αν
    αυξήσει τα κέρδη της. Δεν ξέρω καν πότε πρωτοαναφέρεται στην ελληνική
    νεότερη ιστορία.
    Στο ερώτημα που θέτουν τα παιδιά σχετικά με την ύπαρξη ή όχι του
    Αη-Βασίλη απαντώ ότι υπήρξε αλλά ήταν μελαμψός, με γένια, όπως τον
    συναντούν στις εκκλησίες, καταγόταν από πλούσια οικογένεια, όμως χάρισε
    ολόκληρη την περιουσία του στους φτωχούς, όχι άμεσα για να αγοράσουν
    διάφορα αγαθά, αλλά έμμεσα, μέσω του κοινοφελούς του έργου: έχτισε
    ορφανοτροφεία, σχολεία, περιέθαλψε αρρώστους, φρόντισε φτωχούς κι
    ανήμπορους. Και δεν τριγυρνάει παραμονή Πρωτοχρονιάς μοιράζοντας δώρα και
    ικανοποιώντας το «Εγώ¨» μας, αλλά τριγυρίζει, σύμφωνα με όσα λέει η
    παράδοση και όσα μαθαίνουν μέσα από τα κάλαντα, για να μεταδώσει τη
    χριστιανική πίστη, να μεταδώσει το λόγο του Θεού, να λύσει ζητήματα πίστεως
    που απασχολούν τους ανθρώπους, να μορφώσει, να διαμορφώσει ψυχές και
    συνειδήσεις, να συμβουλέψει, να ενδυναμώσει και να πείσει τους ανθρώπους να
    προσφέρουν ο ένας στον άλλο και να αγαπούν αλλήλους.
    Δίνει, λοιπόν, ο Άγιος Βασίλειος που τραγουδιέται στην Ελλάδα
    παραμονή Πρωτοχρονιάς. Αλλά δίνει αγαθά πνευματικά, τριγυρνώντας με το
    ραβδί του, όπως γράφει και το άρθρο, πηγαίνοντας από πόρτα σε πόρτα και
    περιμένοντας να τον δεχθούν φτωχό, όπως ένα ζητιάνο, να τον φιλέψουν το
    φαγητό τους και να λάβουν από αυτόν τροφή πνευματική. ¶λλωστε η παράδοσή
    μας τον έχει φορτώσει με σύμβολα που δε σχετίζονται με φτώχεια και
    επαιτεία, αλλά πλούτο και προσφορά: το χαρτί και το καλαμάρι . Ο διδακτικός
    του ρόλος σε θέματα πίστεως φαίνεται από το τρίτο σύμβολο: κρατάει εικόνα.
    Ποιο είναι , λοιπόν, το αποτέλεσμα της αντιπαραβολής των δύο
    «ΑγιοΒασίληδων» . Ένα μικρό μάθημα αντικαταναλωτισμού, ένα μεγάλο μάθημα
    προσφοράς και η συνειδητοποίηση της τεράστιας απειλής για την ελληνική
    παράδοση, παιδεία, ταυτότητα.
    Ποια είναι η αντίδραση των παιδιών; Σιωπή, συγκίνηση, αποδοχή της
    ερμηνείας, ανακούφιση. Και συνήθως μιλούν με χαρά, όσοι δεν πιστεύουν στον
    κύριο που κατεβαίνει από … το τζάκι. Επιβεβαιώνονται και πάντα δηλώνουν
    ότι έχουν δεχθεί σφοδρή επίθεση από άλλο παιδί, κάποιο που πιστεύει στην
    περίεργη άποψη και διενέργεια των γονέων, η οποία πλάθει το μύθο και
    ξεγελά υιούς και κόρες. Έτσι, για να μην τους έχουν εμπιστοσύνη τα παιδιά
    τους μεγαλώνοντας ή για να μην έχουν εμπιστοσύνη στη θρησκεία τους.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s