Επικοινωνία… Έτσι απλά…

1229940_10151822849300865_1769312500_nΆννα Παππά
δασκάλα-συγγραφέας

Η επικοινωνία είναι πολύπλευρη και αποτελεί μια βασική  λειτουργία που ενυπάρχει στην κοινωνία και την χαρακτηρίζει. Είναι το εργαλείο με το οποίο προσλαμβάνουμε και μεταφέρουμε κάθε είδους πληροφορία που έχει σχέση με το ευρύ πλέγμα που λέγεται ζωή. Η αποτελεσματική επικοινωνία είναι μια επίκτητη διαδικασία. Η επικοινωνιακή ικανότητα καλλιεργείται σε νεαρή ηλικία και εξελίσσεται με την ανάπτυξη του ατόμου αρχικά στην οικογένεια, στο σχολικό περιβάλλον και τέλος στον εργασιακό χώρο.
Η διδασκαλία μας δεν επιδιώκει μόνο την μετάδοση γνώσεων, αλλά εστιάζει πολύ περισσότερο στην  ανάπτυξη της αυτοαντίληψης  και αυτοεκτίμησης του μαθητή. Συνεπώς, η επικοινωνία  μεταξύ  μαθητή και δασκάλου είναι βασική προϋπόθεση για την επίτευξη αυτού του στόχου.
Ό,τι κάνουμε στις σχέσεις μας με τα παιδιά είναι μία μορφή επικοινωνίας. Οι λέξεις, ο τόνος της φωνής μας, η έκφραση του προσώπου μας και η στάση του σώματός μας είναι επικουρικοί κώδικες επικοινωνίας  και  ασκούν θεμελιώδη  επιρροή στη ζωή του μαθητή μας.
Επικοινωνώ λοιπόν σημαίνει ότι βλέπω, ακούω, και αγγίζω τον άλλο. Συνεπώς η επικοινωνία περιλαμβάνει τις βασικές μας αισθήσεις, την όραση, την ακοή, και συχνά την αφή. Για να επικοινωνήσω με τον άλλο απαιτείται κάτι περισσότερο από το να επιστρατεύσω μόνο τις αισθήσεις μου. Χρειάζεται να βγω για λίγο από τη θέση μου και να μπω στη θέση του μαθητή, να δω και να κατανοήσω την δική του οπτική. Η επικοινωνία προϋποθέτει,  με μία λέξη, την ενσυναίσθηση.
Με τους μαθητές  συχνά η διαδικασία αυτή, δηλαδή η επικοινωνία που έχει κέντρο βάρους την ενσυναίσθηση, αποτελεί μία πρόκληση καθώς η μεταξύ μας σχέση επηρεάζεται όχι τόσο από το περιεχόμενο του λόγου δηλαδή από το τι λέγεται, όσο από το πώς λέγεται. Συμβάλλει βέβαια και η δεσπόζουσα θέση μας επί του μαθητή.
Η επικοινωνία είναι αμοιβαία και όχι μονομερής. Όταν λέμε, για παράδειγμα, σε κάποιο παιδί: «εγώ σε καταλαβαίνω, αλλά εσύ όχι» δεν πρόκειται ουσιαστικά για επικοινωνία, αλλά για επιβολή και κυριαρχία. Η επικοινωνία είναι από τη φύση όχι μόνο απλή ανταλλαγή πληροφοριών, αλλά και αποδοχή αυτών.
Αναπηδούν ευλόγως τα ερωτήματα:

  • Πόσο συχνά και πόσες από τις μυριάδες πληροφορίες γίνονται αποδεκτές. Πόσο εκπέμπουμε σε κλειστούς δέκτες, νομίζοντας μάλιστα ότι εκπέμπουμε σε ανοιχτούς;
  • Κοιτάζουμε χωρίς να βλέπουμε πραγματικά τον μαθητή απέναντι μας;
  • Ακούμε χωρίς να προσέχουμε τι έχει να μας πει;
  • Αγγίζουμε, αγκαλιάζουμε χωρίς συναίσθηση, αλλά αντίθετα μηχανικά και από συνήθεια;
  • Μιλάμε απλώς από υποχρέωση, χωρίς να έχουμε πάντα κάτι να πούμε;
  • Μιλάμε θέλοντας να επιβληθούμε χωρίς να θέλουμε πραγματικά να ακούσουμε τον μαθητή;

Και ενώ η ανάγκη για επικοινωνία είναι αδιαπραγμάτευτη ανάγκη του μαθητή, δεν της αποδίδεται στην καθημερινή μας συνύπαρξη, μέσα και έξω από την τάξη, ο πραγματικός ρόλος που της αξίζει. Οι μαθητές μας όμως επικοινωνούν με τους πανάρχαιους ανθρώπινους κώδικες και επιζητούν αυτή την επικοινωνία που οι δάσκαλοι δυστυχώς υποτιμούν ή αποφεύγουν. Το αποτέλεσμα είναι αυτό που βλέπουμε καθημερινά. Ανυπακοή, φασαρία, αδιαφορία την ώρα του μαθήματος και μάλιστα σε καθημερινή βάση. Αρνητική στάση που εδραιώνεται σαν τρόπος εκτόνωσης και αντίδρασης που αφήνει συχνά κενά και ρήγματα στη μεταξύ μας σχέση.
Θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε μερικές από τις συμπεριφορές  που δεν ευνοούν την επικοινωνία, όπως:

    • Διαταγές
    • Απειλές
    • Μαθήματα ηθικής
    • Συμβουλές-υποδείξεις
    • Άσκηση κριτικής
    • Ενοχοποίηση του παιδιού/προσβολή
    • Αυθαίρετες ερμηνείες των πράξεων
    • Καθησυχασμός
    • Πολλές ερωτήσεις/αναζήτηση αιτιών
    • Αλλαγή συζήτησης

Το αντίδοτο σε τέτοιες επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές είναι η αλλαγή στη στάση του δασκάλου που πρέπει να χαρακτηρίζεται από:

      • Ενσυναίσθηση
      • Αποδοχή
      • Αυθεντικότητα
      • Διάθεση για επικοινωνία και επιλογή της κατάλληλης στιγμής
      • Συνειδητή προσπάθεια ώστε να μην υποτιμάται το πρόβλημα του παιδιού και αντίστοιχα  να μη μεγαλοποιείται ένα θέμα του.

Ένα βλέμμα, μία κίνηση, μια χειρονομία μπορεί να είναι αυτό που χρειάζεται καθημερινά  ο μαθητής  από το δάσκαλο. Τόσο απλά…

About Anna's Pappa blog

Διαχειρίστρια του Anna's Pappa blog. Το ιστολόγιο που θέλει να γίνει ένας τόπος συνάντησης παιδιών, δασκάλων και γονέων. Είμαι δασκάλα στο 18ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης και συγγραφέας παιδαγωγικών. Όλα τα χρόνια στην εκπαίδευση δίδαξα διαθεματικά και διεπιστημονικά. Πιστεύω μου είναι ότι όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να μάθουν πώς να μαθαίνουν και να αποκτούν δεξιότητες. Τα ευτυχισμένα παιδικά χρόνια διαρκούν μια ολόκληρη ζωή!!
This entry was posted in εκπαιδευτικά άρθρα and tagged , . Bookmark the permalink.

3 απαντήσεις στο Επικοινωνία… Έτσι απλά…

  1. Παράθεμα: marvanitaki | Επικοινωνία… Έτσι απλά…

  2. Παράθεμα: Επικοινωνία… Έτσι απλά… | Δημοτικού παιδέματα

  3. Ο/Η Νίκη λέει:

    Αγαπημένη μου,Άννα,πόση αμεσότητα έχει για μένα η γραφή σου. Όλα περνάν μέσα μου και αγγίζουν τις ευαίσθητες πλευρές του ΕΙΝΑΙ μου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s