«Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο σοκολάτας» φιλαναγνωσία – δραστηριότητες

H συνάντηση ενός λογοτεχνικού βιβλίου με το παιδί είναι μια υπόθεση εξαιρετικά αμφίσημη, δεδομένου ότι η έλξη που μπορεί να ασκήσει ένα βιβλίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον ίδιο τον αναγνώστη. Ξέρουμε επίσης ότι υπάρχουν κάποια βιβλία που συγκεντρώνουν τις προδιαγραφές που κάνουν ένα βιβλίο να είναι πάντα ενδιαφέρον. To βιβλίο «Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο σοκολάτας» μπορεί να  προσφέρει εκείνες τις εμπειρίες και τα συναισθήματα που θα συγκινήσουν κάθε παιδική ψυχή.

«Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο σοκολάτας» 
Συγγραφέας:
 Ρόαλντ Νταλ
Εκδόσεις:
 Ψυχογιός

«Πέντε και μόνο πέντε παιδιά πήραν την άδεια να επισκεφτούν το εργοστάσιο σοκολάτας του κύριου Βόνκα. Τα πέντε αυτά τυχερά παιδιά θα έβλεπαν όλα τα μυστηριώδη μηχανήματα του εργοστασίου απ’ όπου έβγαιναν τα πιο θαυμαστά ζαχαρωτά όλου του κόσμου τα οποία τα παρασκευάζουν κάποιοι μικροσκοπικοί και μυστηριώδης εργάτες. Ο κύριος Βόνκα όμως εκτός από παράξενα μηχανήματα έχει και παράξενους χώρους και εργαστήρια. Όμως τι συμβαίνει, όταν συναντούν το διάσημο κύριο Βόνκα; Τι συμβαίνει όταν περνάνε τη μεγάλη πύλη του εργοστασίου; Τι συμβαίνει όταν βλέπουν για πρώτη φορά τους παράξενους εργάτες που μιλούν μόνο με στίχους και που οι μικροσκοπικές σκιές τους διαγράφονται στα παράθυρα του εργοστασίου; Και… τι συμβαίνει όταν ένα από τα παιδιά παρακούσει τις εντολές του κυρίου Βόνκα;…»

Η λογοτεχνία δεν δίνει απλώς πληροφορίες αλλά μεταβιβάζει κοινωνικές, πολιτιστικές και ηθικές αξίες, είναι αναγκαία στη σφυρηλάτηση του ανθρώπινου χαρακτήρα και γι’ αυτό η διδασκαλία της κρίνεται απαραίτητη συνιστώσα του εκπαιδευτικού έργου. Τα ανθολόγια, ως μόνη αφετηρία για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας, είναι αμφίβολο αν μπορούν να εκπληρώσουν το σκοπό της που είναι η δημιουργία αληθινών, δηλαδή συνειδητών και ανεξάρτητων, αναγνωστών.  Θα πρέπει λοιπόν να αναγνωριστούν επίσημα και άλλες μορφές διδασκαλίας που θα μπορούν να λειτουργούν είτε συμπληρωματικά, είτε εναλλακτικά και αυτόνομα.  Μία κοινή εναλλακτική πρακτική είναι η διδασκαλία της λογοτεχνίας μέσα από ολόκληρα βιβλία στην τάξη.

Δραστηριότητες – πρόταση

  •  Στην πρώτη συνάντηση για να παρουσιάσουμε το βιβλίο απλώνουμε σ’ έναν πάγκο όσα βιβλία έχουμε του Ρόαλντ Νταλ, χωρίς να φανερώσουμε τον τίτλο,  την  σύνοψη του βιβλίου, όπως εκτίθεται στο οπισθόφυλλο του βιβλίου.Τα παιδιά, όπως είναι φυσικό, βρίσκουν πολύ εύκολα το βιβλίο. Οι σοκολάτες αρέσουν στα παιδιά και γι’ αυτό η υποδοχή θα είναι σίγουρα ενθουσιώδης.  Στη συνέχεια γλυκαινόμαστε με σοκολατάκια, αλλά ποιος ήταν ο Ρόαλντ Νταλ; (παραθέτουμε μερικά βιογραφικά στοιχεία). Πότε έγραψε αυτό το βιβλίο και πώς αυτό γεννήθηκε; ποια η αξία του βιβλίου σήμερα; (μιλούμε για τη θέση που κατέχει μέσα στο έργο του και για την επιτυχία που γνώρισε πρόσφατα: η ταινία και το  μουσείο- εργοστάσιο στο Άμστερνταμ).
    Ύστερα ανοίγουμε τα τρία αντίτυπα, τουλάχιστον, που διαθέτουμε. Παρουσιάζουμε τον πρόλογο, όπου ο συγγραφέας παρουσιάζει, δίκην θεατρικής παράστασης, τα πέντε παιδιά του βιβλίου. Τι φανερώνουν τα ονόματά τους (δίνω πληροφορίες για το τι σημαίνουν στα αγγλικά). Για να διασκεδάσουμε πραγματοποιούμε την παρακάτω δραστηριότητα.
  • Τι αστεία ονόματα!

Στο βιβλίο, τα ονόματα των παιδιών μάς λένε τι κάνουν και πώς είναι.

Στον παρακάτω πίνακα  μπορούμε να συνδέσουμε το όνομα των προσώπων με το χαρακτήρα που τους αποδίδεται.

Όμως, πώς μπορούμε να συνδέσουμε τα ονόματα με το χαρακτήρα που τους αποδίδεται; Υπάρχουν δύο δυνατότητες:

  1. Το επώνυμο να οφείλεται σ’ ένα θόρυβο που κάνει το πρόσωπο.
  2. Το επώνυμο να δηλώνει το χαρακτήρα ή μια ιδιότητα που ταιριάζει στο πρόσωπο.

Ταξινόμησε, σ’ ένα πίνακα με δύο στήλες, τα ονόματα ανάλογα μ’ αυτές τις δύο δυνατότητες.

Ρίτσα Γουργουρίτσα Η κοιλιά της γουργουρίζει συνεχώς
Άντζυ Γλυκάντζη Αγαπάει πολύ τα γλυκά
Φανούρης Φουρφούρης Ακούγεται να γυρίζει σαν ανέμη
Λουκάς Σβούρας Όπως κινείται σε ζαλίζει
Αρίστος Αξούριστος Δεν ξυρίζεται ποτέ
Αλίκη Πλαφ Πέφτει μέσα στα νερά
Γραμμένος Σπαγγοραμένος Είναι πολύ τσιγκούνης
Το επώνυμο οφείλεται σε  ένα θόρυβο Το επώνυμο δηλώνει μια ιδιότητα

Έτσι προετοιμαζόμαστε να διαβάσουμε το πρώτο κεφάλαιο, όπου συνεχίζονται οι παρουσιάσεις της οικογένειας του πρωταγωνιστή Τσάρλυ και του κοινωνικού περίγυρου. Μετά την ανάγνωση, για να αναλύσουμε τα περιεχόμενα του κεφαλαίου, στρέφω την προσοχή των παιδιών στον τρόπο με τον οποίο οργανώνει ο συγγραφέας την ανάγνωση, λες και είναι μια προγραμματισμένη επίσκεψη: Ποιες τεχνικές χρησιμοποιεί; (φωτογραφίες των μελών της οικογένειας, άμεση αφήγηση, παρουσίαση γενεαλογικού δέντρου της οικογένειας). Πώς συνεχίζεται η παρουσίαση; Είναι συμπαθητική η οικογένεια; Γιατί;
Ολοκληρώνουμε το κεφάλαιο με μια δραστηριότητα πάνω στον τίτλο, αλλά και μια διακειμενική δραστηριότητα.

  • Ο τίτλος– Διάλεξε τον τίτλο που σου φαίνεται ότι ταιριάζει καλύτερα στο κεφάλαιο:
    Ο παππούς Τζωρζ – Ο κ. και η κ. Μπάκετ – Η οικογένεια Μπάκετ – Η γιαγιά Τζωρτζίνα.
    – Γιατί ο τίτλος που διάλεξε ο συγγραφέας είναι «Τώρα σας παρουσιάζουμε τον Τσάρλυ»;  Τι μπορούμε να υποθέσουμε για τη συνέχεια της ιστορίας;

    • Το μαρτύριο του ΤάνταλουΗ έκφραση, «μαρτύριο του Τάνταλου» αναφέρεται ακόμα και σήμερα και προέρχεται από την ελληνική μυθολογία. Ο Τάνταλος ήταν γιος του Δία. Επειδή πρόδωσε τα μυστικά των θεών καταδικάστηκε να πεινάει και να διψάει αιώνια. « […] έπεφτε στο νερό αλλά μόλις έσκυβε να πιει το νερό έφευγε μακριά· πλησίαζε ένα δέντρο, αλλά μόλις άπλωνε τα χέρια να πιάσει τα κλαδιά με τους ολόγλυκους καρπούς εκείνα απομακρύνονταν […] Η έκφραση «μαρτύριο του Τάνταλου»  μιλάει για μια κατάσταση όπου κάποιος είναι πολύ κοντά σε κάτι που επιθυμεί, αλλά δεν μπορεί ποτέ να το αποκτήσει».-Γιατί το εργοστάσιο σοκολάτας είναι ταυτόχρονα ο ονειρεμένος παράδεισος του
      Τσάρλυ κι ένα φοβερό μαρτύριο για τον ήρωά μας;- Τι κοινό έχει ο Τάνταλος με τον Τσάρλυ;
      – Ποια διαφορά υπάρχει ανάμεσα στο μαρτύριο του Τάνταλου και στο μαρτύριο του Τσάρλυ;Μ’ αυτόν τον τρόπο προχωρούμε, στην παρουσίαση της ενότητας που περιλαμβάνει τα κεφάλαια 2-4 του βιβλίου: Ανάγνωση από το δάσκαλο (σ. 18-30), ανάλυση των περιεχομένων και δραστηριότητες στην τάξη. Για την ανάλυση των περιεχομένων προσπαθούμε, όπως σ’ όλες τις ενότητες, να εκμαιεύσουμε χρήσιμες πληροφορίες με κατάλληλες ερωτήσεις.  Οι δραστηριότητες που συνοδεύουν την επεξεργασία πραγματοποιούνται από τους ίδιους τους μαθητές. Από τη μεριά μας συμμετέχουμε εμψυχώνοντας και διαμεσολαβώντας, όταν το πραγματικά εφικτό δεν συμπίπτει με το δυνητικά εφικτό.
      Το φύλλο δραστηριοτήτων για την τάξηOρίζουμε για την επόμενη φορά τους μαθητές που θα είναι οι ‘‘αναγνώστες της βδομάδας’’. Δυο παιδιά θα αναλαμβάνουν από εδώ και πέρα να προετοιμαστούν για να διαβάσουν τα επόμενα κεφάλαια.
      Η επόμενη δεύτερη δίωρη συνάντηση, ωστόσο, πρέπει να ξεκινήσει με κάποιες δραστηριότητες ανακεφαλαίωσης, καθώς έχουμε καλύψει κιόλας το πρώτο μέρος του βιβλίου.Προχωρούμε με τον ίδιο τρόπο στο δεύτερο μέρος που καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου (κεφ. 5-27). Στο μεταξύ θα κάνουμε άλλες δύο ανακεφαλαιώσεις μετά τα κεφάλαια 12 και 16. Για το δεύτερο μέρος θα διαθέσουμε άλλες πέντε δίωρες συναντήσεις.  Το τρίτο μέρος, με το οποίο το μυθιστόρημα κλείνει, αποτελείται από τρία κεφάλαια.
      Τα καλύπτουμε με τον ίδιο τρόπο, όπως και τα προηγούμενα (ανάγνωση παιδιών και δασκάλου-ανάλυση-δραστηριότητες).
      Στη συνέχεια έχουμε να δούμε και την ομώνυμη ταινία που γυρίστηκε το 2005 και τα παιδιά σίγουρα θα περιμένουν πώς και πώς να ’ρθει η ώρα να τη δουν. Μερικά θα την έχουν δει στην τηλεόραση πριν να διαβάσουμε το βιβλίο, αλλά τώρα θα θέλουν ακόμα περισσότερο να την ξαναδούν! Πριν από την ταινία τους προτείνουμε να βρουν πληροφορίες για τη σοκολάτα και να φτιάξουν «ένα γεύμα γεμάτο … σοκολάτα». Μετά την ταινία μπορούμε να ετοιμάσουμε όλοι μαζί κρέμα σοκολάτα!!
      πηγή: Κολοβός Στέφανος Διδασκαλία λογοτεχνίας στην τάξη με ολόκληρα βιβλία

      Μπορείτε και μια διαφορετική προσέγγιση από Unique Teaching Resources

About Anna's Pappa blog

Διαχειρίστρια του Anna's Pappa blog. Το ιστολόγιο που θέλει να γίνει ένας τόπος συνάντησης παιδιών, δασκάλων και γονέων. Είμαι δασκάλα στο 18ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης και συγγραφέας παιδαγωγικών. Όλα τα χρόνια στην εκπαίδευση δίδαξα διαθεματικά και διεπιστημονικά. Πιστεύω μου είναι ότι όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να μάθουν πώς να μαθαίνουν και να αποκτούν δεξιότητες. Τα ευτυχισμένα παιδικά χρόνια διαρκούν μια ολόκληρη ζωή!!
This entry was posted in πρόταση, παραμύθια, σχέδια διδασκαλίας /προτάσεις, φιλαναγνωσία, βιβλία - υλικό για εκπαιδευτικούς and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s