To σύγχρονο αγροτικό σχολείο

 

Για αιώνες η κοινωνία ανανεωνόταν, εκπαιδεύοντας και μαθαίνοντας στα νεότερα μέλη της τις απαραίτητες δεξιότητες που είχε ανάγκη η κοινωνία για να επιβιώσει. Και αυτό γινόταν με την προσκόλληση του «μαθητευομένου» στον «δάσκαλο-μάστορα» και «μέντορα», από τον οποίο σιγά-σιγά έπαιρνε τις απαραίτητες γνώσεις, ανέπτυσσε τις απαιτούμενες δεξιότητες, ασκούσε τις ικανότητές του και αποκτούσε το πλέγμα αξιών (σήμερα το λένε επαγγελματική δεοντολογία).

Σήμερα έχουμε ένα γνωσιοκεντρικό σύστημα εκπαίδευσης, από το οποίο έχουμε απομακρύνει σχεδόν όλα τα στοιχεία που το δένουν με την κοινωνία. Οι δάσκαλοι-καθηγητές πολλές φορές δεν είναι καν μέλη στην τοπική κοινωνία, αλλά επισκέπτες του σχολείου για μερικές ώρες. Η εκπαιδευτική ταχύρρυθμη διαδικασία προσφέρει πιθανόν όλες τις σήμερα απαραίτητες γνώσεις σε σύντομο χρόνο, χωρίς να τις συνδέει με την πραγματική ζωή. Τα σχολεία σιγά-σιγά έγιναν «εργοστάσια» εμφύτευσης γνώσεων αποκομμένα από την ζωή και την κοινωνία. Είναι εξεταστικά κέντρα για συγκεκριμένες γνώσεις και για αυτό δίνεται τόσο μεγάλη σημασία στις γνώσεις. Αλλά το σημαντικό δεν είναι να μάθεις κάποιες συγκεκριμένες γνώσεις, γιατί οι γνώσεις συνεχώς αλλάζουν και πολλαπλασιάζονται ραγδαία, αλλά να μάθεις να μαθαίνεις. Τα σημερινά σχολεία, γενικά, έχουν αποστασιοποιηθεί πλήρως από την απόκτηση δεξιοτήτων και κυρίως κοινωνικών δεξιοτήτων.

 

Η «αποστειρωμένη» από τα «μικρόβια» της ζωής γνώση, χωρίς το απαραίτητο κοινωνικό-αξιακό σύστημα, το υποκατέστησε με «νομίσματα», με τα λεφτά, που έγιναν ο παρονομαστής σε κάθε τι.

Το 1973, η τότε πετρελαϊκή κρίση, αφύπνισε τον ΟΗΕ (τότε ξυπνούσε πότε-πότε σε σχέση με τις πανανθρώπινες αξίες, τώρα ενεργοποιείται μόνο για οικονομικά θέματα), και στην διάσκεψη του Όσλο έγινε απολύτως σαφές ότι όλα αλληλεξαρτώνται και διαμορφώνουν τις σχέσεις μας με το περιβάλλον, κυρίως φυσικό, αλλά και οικονομικό, τεχνολογικό, πολιτιστικό, κοινωνικό κλπ. Έτσι δόθηκε μια ακόμα ευκαιρία στην ανθρωπότητα να ξαναδεί τα εκπαιδευτικά της συστήματα. Αρχίσαμε να δίνουμε πάλι σημασία και στην «γενική» παιδεία, την μόρφωση, και όχι μόνο στην μετάδοση γνώσεων. Άρχισε πάλι να μας ενδιαφέρει η ομάδα, και όχι μόνο το άτομο. Να μας ενδιαφέρει η χαρά της συνεργασίας και της δημιουργίας. Άρχισε να μας ενδιαφέρει πάλι το «ταξίδι», ο «πηγαιμός» και όχι μόνο το αποτέλεσμα, το τέλος. Αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε ότι πρέπει να εκπαιδεύουμε τους «ειδικούς» πρώτα σε ένα γενικό ανθρωπιστικό επίπεδο και μετά να εμβαθύνουν στην εξειδίκευση.

Αν αυτά μπορούν να είναι μια γενική προσέγγιση για όλα τα επαγγέλματα, που έχει ανάγκη η κοινωνία για να επιβιώσει και να ανανεωθεί, τότε στα αγροτικά επαγγέλματα (γεωργός, κτηνοτρόφος, ψαράς, δασεργάτης, αγροξενοδόχος), που είναι τα μόνα επαγγέλματα, που πέραν των γνώσεων και ικανοτήτων, απαιτούν και κοινωνικές δεξιότητες η κατάσταση έγινε απελπιστική και η ανανέωση και επιβίωση της αγροτικής κοινωνίας προβληματική, έως αδύνατη.

Το αγροτικό σχολείο, πρέπει να μπορεί να προσφέρει τις απαραίτητες σύγχρονες γνώσεις, να αναπτύσσει τις ικανότητες για το κάθε επάγγελμα, να ασκεί την επιχειρηματικότητα & να καλλιεργεί ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ δεξιότητες.

Ένα αγροτικό σχολείο επαγγελματικής κατάρτισης (όχι εκπαίδευσης, που είναι μακροχρόνια επένδυση), πρέπει να δημιουργεί ικανούς επαγγελματίες αγρότες, που να αισθάνονται ικανοί να βγουν στο επάγγελμα και να μπορούν. Ικανούς να χειρίζονται τα σύγχρονα εργαλεία, ικανούς να μπορούν να ενημερώνονται, ικανούς να μαθαίνουν τα καινούργια, ικανούς να φέρνουν αποτελέσματα με άλλους μαζί, ικανούς να κρατούν ζωντανή μια κοινωνία, ικανούς να επιχειρούν.

Η Επιχειρηματικότητα δεν είναι μόνο η ίδρυση μιας επιχείρησης, ή η επίτευξη εκχρηματισμένου κέρδους. Το επιχειρηματικό πνεύμα είναι απαραίτητο για όλους και όχι μόνο για τους επιχειρηματίες. Το επιχειρηματικό πνεύμα είναι η ανίχνευση και κινητοποίηση ταλέντων και δυνατοτήτων για έκφραση και δημιουργία. Είναι η διαχείριση του φόβου και η υπέρβαση των αναστολών μπροστά στο ενδεχόμενο της αποτυχίας. Είναι η αποδοχή του στοιχείου της αβεβαιότητας και η μετουσίωσή της σε δράση. Είναι οι επιστημονικές γνώσεις και οι έξυπνες ιδέες μεταμορφωμένες σε καινοτόμες εφαρμογές. Η επιχειρηματικότητα εκφράζεται και ως η τόλμη για ενεργό συμμετοχή στο κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό γίγνεσθαι.

Δυστυχώς δεν μπορέσαμε να πείσουμε τις αγελάδες στην Ελλάδα ότι η 28η Οκτωβρίου είναι αργία. Ούτε ότι την Κυριακή δεν δουλεύει κανείς, ούτε καν αναγνωρίζουν το weekend. Ο τρόπος επιβίωσης της αγροτικής κοινωνίας έχει τις δικές του αξίες και τρόπο ζωής, που δεν συμπίπτει με τον αστικό τρόπο. Ένα αγροτικό σχολείο που δουλεύει 7ωρο ημερησίως, που λειτουργεί 5νθήμερο εβδομαδιαίως «αστικοποιεί» τα αγροτόπαιδα, που όταν μεγαλώσουν θα θέλουν να πάνε να ζήσουν σε αστικό χώρο, θα θέλουν να γίνουν αστοί, και έτσι δεν θα βοηθήσουν στην επιβίωση και ανανέωση της αγροτικής κοινωνίας. Όλη μας η επένδυση (γιατί η εκπαίδευση είναι επένδυση στους ανθρώπους) θα πάει χαμένη. Οι μαθητές που θα τελειώσουν ένα «αγροτικό σχολείο» πενθήμερης-7ωρης λειτουργίας δεν θα προλάβουν να ασκήσουν και να αναπτύξουν τις «κοινωνικές» τους δεξιότητες σε «κοινωνικό εργαστήριο» και δεν θα μπορέσουν να επιβιώσουν ή έστω να ζήσουν στο κοινωνικό αγροτικό χωριό (ίσως να έχουν σπίτι στην ύπαιθρο, αλλά δεν θα γίνουν μέλη του).

Προτάσεις

Το σύγχρονο αγροτικό σχολείο πρέπει να εξασφαλίζει τα παρακάτω:

1. Συγκέντρωση, επεξεργασία και πρόσβαση σε πληροφορίες. Βιβλιοθήκη, ταινιοθήκη, βιντεοθήκη, δισκοθήκη, τράπεζα πληροφοριών, πρόσβαση σε κέντρα παραγωγής πληροφοριών και γνώσεων κλπ

2. Λειτουργία συστήματος διάχυσης πληροφοριών, όπως πχ Web Radio ή/& Web TV, ή ακόμα και λειτουργία SMS καθώς και άλλων αποτελεσματικών μοθόδων επικοινωνίας για ενηλίκους.

3. Χώρους ανάπτυξης εκπαιδευτικών διαδικασιών. Αίθουσες συναντήσεων, αίθουσες συνεδριάσεων, αίθουσες εκδηλώσεων, αίθουσες συνεδρίων.

4. Χώρους-εργαστήρια ανάπτυξης ικανοτήτων. Μηχανουργείο, ξυλουργείο, ηλεκτρολογείο, συνεργείο, μαγειρείο, υφαντήριο, εκτυπωτήριο, αγγειοπλαστείο, τυροκομείο, μελισσουργείο, ελαιοτριβείο, κλπ

5. Χώρους αθλητισμού, υγείας και κοινωνικών εκδηλώσεων. Γυμναστήριο, Θέατρο, ξυλογλυπτική, μουσική, ζωγραφική, εκκλησία, αναρρωτήριο, παιδική χαρά κλπ

6. Χώρους αγροτικής επιχειρηματικότητας. Πειραματικούς αγρούς, επιδεικτικούς στάβλους, χώρους περιστασιακών εκτροφών κλπ

7. Οικοτροφείο για την κοινωνικοποίηση των «μαθητών», αλλά και για την διαθεσιμότητά τους στα εργαστήρια καθ όλο το 24ωρο (στάβλοι, σφαγείο, αρμεκτήριο κλπ).

8. Μικρό επιδεικτικό υποδειγματικό χωριό για να μένουν καθηγητές & άλλοι με τις οικογένειές τους και οι μαθητές να βιώνουν την αγροτική κοινωνία.

9. Οργανωμένο σύστημα διάχυσης πληροφοριών & γνώσεων για ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και   καινοτομιών στις τοπικές καλλιέργειες και εκτροφές.

10. Ισχυρή σύνδεση με την τοπική κοινωνία. Φιλοξενία εκδηλώσεών τους στο σχολείο, διοργάνωση πανηγυριών, κοινές εκδηλώσεις ημέρας περιβάλλοντος, ενημέρωση αγροτών στις σύγχρονες εξελίξεις, απασχόληση μαθητών, εκθεσιακοί χώροι κλπ

11. Επαρκείς χώρους για την οικοδόμηση αυτάρκειας (ενεργειακής, διατροφικής, νερού, λιπασμάτων κλπ).

12. Πλήρη ανακύκλωση αποβλήτων και διαχείριση νερών.

13. Βιοκλιματικά κτήρια προσαρμοσμένα αρχιτεκτονικά στο περιβάλλον.

14. Χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

15. Αξιοποίηση των παραπροϊόντων της εκπαίδευσης. Τα γεωργικά, κτηνοτροφικά προϊόντα που θα προκύπτουν θα εκποιούνται για να προσφέρουν οικονομικά μέσα για την λειτουργία της σχολής.

16. Προγράμματα ταχύρρυθμης κατάρτισης 50-200 ωρών.

17. Προγράμματα αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης ανηλίκων

18. Προγράμματα αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης ενηλίκων

19. Προγράμματα συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης

20. Ετήσια προγράμματα ανάπτυξης προσωπικών δεξιοτήτων

21. Διοργάνωση επισκέψεων μελέτης-study visit (υποδοχή-αποστολή)

22. Λειτουργία ως city farm (επιδεικτικό αγρόκτημα για κατοίκους πόλεων)

23. Προσφορά βιολογικών κήπων για οικογενειακές μικρές καλλιέργειες

24. Λειτουργία ως Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

25. Διεθνές κέντρο Summer school για αναπτυσσόμενες χώρες

26. Χώρος προβολής και υποστήριξης των αξιών της αγροτικής ζωής

27. Πλατφόρμα προώθησης συλλογικών προσπαθειών (Τοπικά Σύμφωνα, Δίκτυα, Ομάδες παραγωγών, CVB, κλπ)

Ένα τέτοιο σχολείο σε κάθε Περιφέρεια της Ελλάδος, που θα λειτουργούσε ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός, με διοίκηση από τοπικές δυνάμεις, θα μπορούσε να συμβάλλει πάρα πολύ στην ανανέωση της ελληνικής αγροτικής κοινωνίας και να προσφέρει τους επαγγελματίες Νέους Αγρότες με τα απαραίτητα εφόδια για το ξεκίνημα μια ωραίας ζωής, κυρίως όμως σαν συνεχές στήριγμα και χώρος αλληλοστήριξης ανθρώπων που θα έχουν τις ίδιες αξίες σε κάθε περιοχή.

Τουλάχιστον ένα αγροτικό σχολείο, σε κάθε περιφέρεια της Ελλάδος, ως βάση του συστήματος διάχυσης τεχνογνωσίας στον αγροτικό τομέα θα ήταν πολύ χρήσιμο να λειτουργεί κοντά και σε συνεργασία με ένα κέντρο Αγροτικής Έρευνας (όχι βασικής, αλλά ανάπτυξης έρευνας και εφαρμοσμένης έρευνας).

Μερικές προτεραιότητες, χωρίς αξιολογική σειρά, θα μπορούσαν να είναι:

1. Ένα τέτοιο εκπαιδευτικό κέντρο θα έπρεπε να λειτουργεί στην βάση της μηδενικής ενεργειακής επιβάρυνσης, της αυτάρκειας και της υπόδειξης-επίδειξης εφαρμογής τέτοιων τεχνικών και ευαισθησιών στην αγροτική παραγωγή.

2. Να τροφοδοτεί τον αγροτικό τομέα με καταρτισμένους επαγγελματίες

3. Να διευκολύνει την προσαρμογή της Αγροτικής Έρευνας στην υποστήριξη της Αγρ. Επιχειρηματικότητας

4. Να συνδέει την ποιοτική αγροτική παραγωγή, τον τοπικό πολιτισμό, και τον θεματικό τουρισμό, ώστε να τονιστεί η ταυτότητα κάθε προορισμού

5. Να προσφέρει πειραματικούς αγρούς, όπως οι θερμοκοιτίδες επιχειρηματικότητας.

Αξίζει να τονιστεί ότι την ευθύνη ελέγχου της λειτουργίας ενός τέτοιου σχολείου δεν πρέπει να την έχει κάποιος κεντρικός οργανισμός αλλά η τοπική κοινωνία (με τους θεσμούς της), την ανανέωση της οποίας καλείται α εξασφαλίσει.

Η πολιτεία αλλά και πολλοί χορηγοί, θα μπορούσαν να συμβάλλουν με την χορήγηση των απαραιτήτων λειτουργικών κεφαλαίων με την μορφή υποτροφιών (συγκεκριμένα άτομα, για συγκεκριμένη περίοδο, με συγκεκριμένα αποτελέσματα).

Ένα τέτοιο σχολείο είναι στην ουσία ένα σχολείο αγροτικής επιχειρηματικότητας και θα μπορούσε να βοηθήσει τους νέους και τις νέες τόσο στην Ελλάδα, όσο και κυρίως στις χώρες που τώρα ξεκινούν να περπατήσουν τον αγροτικό τομέα στην ανοικτή οικονομία (βαλκανικές & παραευξείνειες χώρες, χώρες της Κεν. Ευρώπης & της Μέσης Ανατολής, αναπτυσσόμενες χώρες μέσω αναπτυξιακής βοήθειας κλπ).

Ο πρωτογενής τομέας δεν είναι μόνο η παραγωγή αγροτικών προϊόντων, αυτά θα μπορούσαν να γίνουν και σε «πολυόροφες κατασκευές» (πρόταση Πανεπιστημίου Wagenigen Ολλανδίας). Είναι ένας ολόκληρος κόσμος, η αγροτική κοινωνία, η οποία δεν παράγει μόνο, αλλά ταυτόχρονα ζει και επίσης προσφέρει Δημόσια Δωρεάν Αγαθά σε όλους τους υπόλοιπους κατοίκους αυτού του πλανήτη.

Δημήτριος ΜιχαηλίδηςΔημοσιογράφος, συνεργάτης ΑΓΡΟΡΑΜΑ

πηγή: Μετάβαση σε μια Πράσινη Ελλάδα 

About Anna's Pappa blog

Διαχειρίστρια του Anna's Pappa blog. Το ιστολόγιο που θέλει να γίνει ένας τόπος συνάντησης παιδιών, δασκάλων και γονέων. Είμαι δασκάλα στο 18ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης και συγγραφέας παιδαγωγικών. Όλα τα χρόνια στην εκπαίδευση δίδαξα διαθεματικά και διεπιστημονικά. Πιστεύω μου είναι ότι όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να μάθουν πώς να μαθαίνουν και να αποκτούν δεξιότητες. Τα ευτυχισμένα παιδικά χρόνια διαρκούν μια ολόκληρη ζωή!!
This entry was posted in εκπαιδευτικά άρθρα and tagged . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s