Ο μαθητής σαν σκοπός και όχι σαν μέσο

images (1)

Παππά Άννα
Δασκάλα- Συγγραφέας

Η μεταμόρφωση του νέου ανθρώπου μέσα από το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα διέπεται από τη λογική να εκγυμνάζεται ο μαθητής σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς. Ο  νέος άνθρωπος του 21ου αιώνα, της παγκοσμιοποίησης και του παγκόσμιου οικονομικού πολέμου «θα βρεθεί ενταγμένος στην υπηρεσία της καθεστηκυίας τάξεως». Έτσι στην καθημερινή ζωή του θα είναι «φτωχός» και «μίζερος», επηρεασμένος και από τα ΜΜΕ, που συμμετέχουν και αυτά στη γενική προσπάθεια αποπροσανατολισμού, αλλά ταυτόχρονα θα είναι ένας εξειδικευμένος εργαζόμενος, με πολλές γνώσεις πάνω στο αντικείμενο εργασίας του.

Το σχολείο σήμερα αντιθέτως θα πρέπει να κληθεί να προετοιμάσει το νέο άνθρωπο, να τον εφοδιάσει με τις κατάλληλες γνώσεις, να αναπτύξει τις δεξιότητές του, να καλλιεργήσει τις πνευματικές δυνατότητες και τη φαντασία του ώστε να είναι σε θέση να οργανώνει, να επιλύει και να εκτελεί τα καθήκοντά του, αλλά ταυτόχρονα να ζει αρμονικά και ταυτισμένος με το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο, δίνοντας ουσιαστικό περιεχόμενο στην προσωπική και κοινωνική του ζωή και να τον κάνει να αντιδρά μόνο γόνιμα και όχι αόριστα, βίαια, ανερμάτιστα.

Οι μεγάλοι παιδαγωγοί με τα γραπτά τους απευθύνονταν στους συγχρόνους τους, αλλά διαβάζοντας και σήμερα τις σκέψεις τους πάνω σε ζητήματα της αγωγής, θα διαπιστώσουμε με έκπληξη ότι μας αφορούν. Ο χρόνος δεν ξεθώριασε καθόλου την αξία της παντοτινής τους επικαιρότητας. Οι φωτισμένοι αυτοί παιδαγωγοί ομιλούν για  τις επιλογές και κατευθύνσεις που καλούμαστε να δώσουμε, εμείς οι εκπαιδευτικοί μέσα στο σχολείο, μέσα στην τάξη. Καθορίζουν μέχρι και σήμερα τη στάση μας, τις σχέσεις μας με τα  παιδιά, τη σωστή επιλογή μορφωτικών ιδεωδών και τη σωστή κατεύθυνση της αγωγής που πρέπει να προσφέρουμε.

Ας δούμε τις αποκαλύψεις και τις γνώμες, ενός Beethoven της Παιδαγωγικής, του Herni Pestalozzi, εισηγητή του λαϊκού σχολείου:

«Ας δίνουμε τα πρωτεία στην πράξη και δεξιότητα παρά στη γνώση, στην αγωγή παρά στη διδασκαλία, υπεροχή στο να είσαι κάτι, παρά στο να έχεις κάτι.

Κατάρα στις γνώσεις, που προσφέρονται μόνο με τα λόγια.

Είναι αναντικατάστατες οι αρετές από την αγωγή που λαμβάνει το μικρό παιδί στους κόλπους της μητέρας του κι ύστερα στο ιερό του «οικογενειακού δωματίου».

Ένας παιδαγωγός που είχε την ευκαιρία να αποκτήσει μέσα από τη σχολική πράξη μεγάλη εμπειρία και που δεν υπήρξε ποτέ μόνο θεωρητικός, ήταν ο George Kerschensteiner.

«Φρόντισε ώστε, σε κάθε εργασία που μπορείς να εμπιστευθείς στην ελεύθερη δραστηριότητα του μαθητή σου, υπολογίζοντας την πνευματική του σύνθεση, όχι μόνο η πορεία της εργασίας, αλλά και το αποτέλεσμα του έργου, να υποβάλλονται στην προσεκτική εξέταση του ίδιου του μαθητή, όσο βέβαια το επιτρέπουν η μορφή και το περιεχόμενο της εργασίας».

Βλέπουμε ότι δεκαετίες πριν ο σπουδαίος αυτός δάσκαλος εφάρμοζε την ενεργό συμμετοχή του μαθητή στη διδασκαλία  και συνιστούσε να κάνουν το ίδιο και οι άλλοι συνάδελφοί του.

«Όλα τα κακά των ανθρώπων, οι ανισότητες, οι αδικίες, οι εκβιασμοί, οι αταξίες, τα μίση, οι πόλεμοι, εξαρτώνται στο βάθος  από τη βία, που ασκούμε στο παιδί, από την αταξία, την όποια αυθαιρεσία που ο εγωισμός του ενηλίκου εισάγει στην ψυχή του και στην πορεία της μεταμορφώσεώς του, από τα παραγωγικά σπέρματα, που σκοτώνουμε σ’ αυτό, από την κατάπτωση, στην οποία καταδικάζουμε τις φυσικές του ενέργειες».

Τα παραπάνω λόγια ανήκουν στην Μaria Montessori, μια ξεχωριστή  και σπουδαία μορφή της εκπαιδευτικής ιστορίας, που ευαισθητοποίησε και κινητοποίησε πολλούς μεταγενέστερους σε νέες προσπάθειες και δραστηριότητες και η οποία ήθελε να εφαρμόσει πρακτικά και σε βάθος, στην αγωγή του παιδιού, τον ηθικό κανόνα του Kant: Μεταχειριστείτε  τον άνθρωπο σαν σκοπό, όχι σαν  μέσο.  Ήθελε να οικοδομήσει την ειρήνη και την πρόοδο σε ισχυρά θεμέλια, δηλαδή σε μια ελεύθερη και δημοκρατική παιδεία.

Η ίδια στο βιβλίο της «Τι πρέπει να ξέρετε για το παιδί σας», αναφέρει τέλος, ότι: «Η μόρφωση είναι μια φυσική διαδικασία που πραγματώνεται αυθόρμητα μέσα στο ανθρώπινο πλάσμα και αποχτιέται όχι με το να ακούει λόγια, αλλά με τις εμπειρίες που έχει και το περιβάλλον του.

Το καθήκον του δασκάλου και του γονιού είναι να ετοιμάσουν μια σειρά από κίνητρα μορφωτικής δραστηριότητας, απλωμένα σ’ ένα ειδικά προετοιμασμένο περιβάλλον και μετά να αποφεύγουν τις ενοχλητικές παρεμβάσεις. Κάνοντάς το αυτό, θα δουν ξεδιπλώνει μπροστά τους η ανθρώπινη ψυχή σε όλο το μεγαλείο και να προβάλλει στον ορίζοντα ένας Νέος Άνθρωπος, που δε γίνεται πια θύμα των γεγονότων, αλλά θα μπορεί με καθαρή ματιά να κατευθύνει και να  διαμορφώνει το μέλλον της ανθρώπινης κοινωνίας».

Και συνεχίζει ότι, «θα ήταν καλύτερο, οι δάσκαλοι να προσπαθήσουν να κατανοήσουν τον κόσμο και τις δυνατότητες του παιδιού, παρά να προσφέρουν στο παιδί το δικό τους κόσμο».

 

About Anna's Pappa blog

Διαχειρίστρια του Anna's Pappa blog. Το ιστολόγιο που θέλει να γίνει ένας τόπος συνάντησης παιδιών, δασκάλων και γονέων. Είμαι δασκάλα στο 18ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης και συγγραφέας παιδαγωγικών. Όλα τα χρόνια στην εκπαίδευση δίδαξα διαθεματικά και διεπιστημονικά. Πιστεύω μου είναι ότι όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να μάθουν πώς να μαθαίνουν και να αποκτούν δεξιότητες. Τα ευτυχισμένα παιδικά χρόνια διαρκούν μια ολόκληρη ζωή!!
This entry was posted in εκπαιδευτικά άρθρα and tagged . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s