Είναι στο επίκεντρο το παιδί;

Παππά Άννα
Δασκάλα- Συγγραφέας

Παιδαγωγώ σημαίνει οδηγώ και άρα προπαρασκευάζω το παιδί για τη ζωή. Η έκφραση είναι αόριστη και αξίζει να διατυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια. Σημαίνει ακριβέστερα, ότι προετοιμάζω το παιδί για μια ζωή, που θα είναι δική του για τα υπόλοιπα πενήντα, εβδομήντα και πλέον χρόνια. Πραγματικά, χρέος μας θεωρούμε να το προετοιμάσουμε  για τις βιοτικές συνθήκες, που όπως μαντεύουμε μέλλουν να είναι οι δικές του βιοτικές συνθήκες. Δε θα είναι πια οι σημερινές γιατί ο κόσμος, στο μεταξύ, χωρίς αμφιβολία θα έχει αλλάξει πολύ.

Ο 21ος αιώνας που η σημερινή γενιά θα κληθεί να ανδρωθεί χαρακτηρίζεται από καινοφανείς τρόπους επικοινωνίας, διάδοσης και συσσώρευσης γνώσεων.

  Ο κόσμος σήμερα λοιπόν εξελίσσεται ταχύτατα και εφόσον στον τομέα της παιδείας  μείνουμε σ’ ένα προηγούμενο σχήμα, αναγκαστικά θα βλέπουμε το τρένο να φεύγει. Παιδεία σημαίνει κατά μία σημασία και πρόβλεψη. Το περιεχόμενο της παιδείας δεν εξαντλείται ασφαλώς μόνο στην απόκτηση γνώσεων οι οποίες επενεργούν στη διεύρυνση του γνωσιολογικού χάρτη του ανθρώπου, στην αξιοποίηση των φυσικών δεξιοτήτων και στην προσαρμογή του στο περιβάλλον, φυσικό και κοινωνικό. Παράλληλα το περιεχόμενο αυτό συμβάλλει στην καλλιέργεια του πνεύματος και στην ορθή διαμόρφωση της προσωπικότητας του ανθρώπου.

Είναι γεγονός ότι ως τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, η αποστολή σχολείου και εκπαιδευτικού μπορούσε να θεωρηθεί σαφής και όχι τόσο σύνθετη, όπως στη σημερινή εποχή. Ο στόχος του σχολείου ήταν η προετοιμασία της νέας γενιάς μέσω της μετάδοσης ενός οριοθετημένου και μη αμφισβητούμενου πλέγματος γνώσεων και αξιών, για μια κοινωνία με περιορισμένη κινητικότητα. Η παθητική στάση του μαθητή  τον μετέτρεπε σε παθητικό δέκτη ξένων επιθυμιών και πορισμάτων, ενώ ο εκπαιδευτικός είχε το ρόλο  του ενδιάμεσου, του μεσολαβητή, ο οποίος μεταβίβαζε τα αγαθά των γνώσεων  στον μαθητή.

Ο νέος άνθρωπος οδηγήθηκε στην αποξένωση, μέσα από ένα σύστημα που εμπόδιζε τον εκπαιδευτικό να ανοιχτεί σε νέες ιδέες, ακολουθώντας την «πεπατημένη», που εκφραζόταν με την μέθοδο της διάλεξης, της παράδοσης, της λογοκοπίας. Ταυτόχρονα οι σχολικές δραστηριότητες ολοκληρώνονταν μέσα σε κλίμα απομόνωσης και ατομικής προσπάθειας, στα πλαίσια ενός πλήρους ανταγωνιστικού πνεύματος προβολής και καταξίωσης. Το αποτέλεσμα ήταν  οι μαθητές  να αντιμετωπίζουν το σχολείο χωρίς κανένα συναισθηματικό δεσμό, χωρίς καμιά διάθεση συνεργασίας, πράγμα που καθιστούσε το θέμα της παιδείας  ακόμη πιο δύσκολο.

Μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο αλλάζουν σημαντικά τα παραπάνω και άνεμος ελευθερίας πνέει και στο χώρο της παιδείας, η οποία αρχίζει και γίνεται παιδοκεντρική και πολιτισμοκεντρική. Μια εκπαίδευση βασισμένη στη Βιωματική-Επικοινωνιακή διδασκαλία.

Σήμερα οι διεθνείς εξελίξεις στην εκπαίδευση επικαλούνται την παγκοσμιοποίηση ως νομιμοποιητικό επιχείρημα για τις αλλαγές που επιχειρούνται. Το χαρακτηριστικό  είναι η  εγκατάλειψη της γενικής παιδείας και η επαγγελματοποίηση της εκπαίδευσης. Η λογική της επικερδούς επιχείρησης, το «φυσικό παιχνίδι» της αγοράς εμποτίζει σταδιακά την εκπαίδευση και κινδυνεύουμε να κρίνουμε την εκπαίδευση όπως μια «καλή επιχείρηση» που παράγει άτομα που θα εργάζονται χωρίς προσκόμματα και νεκρούς χρόνους, υποταγμένα στην κυριαρχία της εμπορευματικής οικουμενικότητας.

Η γνώση γίνεται εμπόρευμα και οι μαθητές με διάφορα τεχνάσματα προτρέπονται να αγοράσουν γνώση που έχει άμεσο πρακτικό και οικονομικό αντίκρισμα, μ’ αποτέλεσμα η παιδεία να μετατρέπεται σε αγοραίο αγαθό  που ικανοποιεί  όλα τα άλλα εκτός από το πνεύμα και τη ψυχή. Δεν υπερασπίζονται μια εκπαίδευση που θα προετοιμάζει τους νέους ανθρώπους πάνω σε δημοκρατικό πλαίσιο και ενάντια σε κάθε είδους κοινωνικό αποκλεισμό, αλλά στην πραγματικότητα υπερασπίζονται την απόκτηση μιας «εργαλειακής» γνώσης, η οποία θα έχει σαν αποτέλεσμα να αυξήσει την «παραγωγικότητα του ατόμου» και φυσικά να υπηρετήσει την εθνική και παγκόσμια ανάπτυξη. Η οικονομία και οι σκληροί νόμοι της σήμερα, αλλά και στο μέλλον, έχουν  τον πρώτο ρόλο στην κοινωνία. Μέσα στο πλαίσιο αυτό, η εκπαίδευση πρέπει να είναι το μέσον στη διαδρομή του ατόμου προς τις μεγάλες πολυεθνικές του εμπορίου και της βιομηχανίας.

Η εκπαίδευση μπορεί και πρέπει να έχει άλλο ρόλο. Αυτόν της καλλιέργειας του πνεύματος. Μόνο που αυτός ο ρόλος δε θα είναι παρελθοντικός, αντιθέτως θα οραματίζεται το μέλλον και θα δείχνει το δρόμο για να πάμε εκεί. Οι ασχολούμενοι  με τα ζητήματα της εκπαίδευσης θα πρέπει να διαμορφώσουν τα απαραίτητα προγράμματα  που θα είναι κατάλληλα να οδηγήσουν όλους τους νέους  προς την πνευματική ψυχική και ηθική ολοκλήρωση. Ο προγραμματισμός και ο αναπροσδιορισμός όμως, δε θα πρέπει να γίνεται με νόμους της οικονομικής επιστήμης, αλλά με νόμους της παιδαγωγικής επιστήμης.

Τα παιδιά δυστυχώς μπήκαν στο περιθώριο  όπου  παραμένουν ακόμη  και ας ισχυρίζονται ότι είναι στο επίκεντρο.

 

About Anna's Pappa blog

Διαχειρίστρια του Anna's Pappa blog. Το ιστολόγιο που θέλει να γίνει ένας τόπος συνάντησης παιδιών, δασκάλων και γονέων. Είμαι δασκάλα στο 18ο Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης και συγγραφέας παιδαγωγικών. Όλα τα χρόνια στην εκπαίδευση δίδαξα διαθεματικά και διεπιστημονικά. Πιστεύω μου είναι ότι όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να μάθουν πώς να μαθαίνουν και να αποκτούν δεξιότητες. Τα ευτυχισμένα παιδικά χρόνια διαρκούν μια ολόκληρη ζωή!!
This entry was posted in εκπαιδευτικά άρθρα and tagged . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s